Irakaskuntzak gaitz nabarmen bat baldin badu, hori irakasleriaren konformismoarena izan daiteke. Bai, badakit arazo hori ez dela bakarrik gure lan esparruan ematen, badakit hori ere beste esparru askotan gertatzen dela baina iruditzen zait irakaskuntzaren alorrean gaitz honek eragin handiagoa duela beste batzuetan baino. Ez dugu ahaztu behar gure munduan ez direla bakarrik aldatzen metodologiak edota gure eguneroko lana gauzatzeko erabiltzen ditugun tresnak, baizik eta gure “produktua” (hau da, gure ikasleak) etengabe doala aldatzen eta, ondorioz, “eskutan” darabilkigun “lehengaiak” oso desberdinak direla urte gutxiko epe baten ondoren (zein desberdinak diren gaur egungo ikasleak eta orain dela 7-8 urtetakoak!). Beraz, ezinbestekoa iruditzen zait tarteka-tarteka autokritika pixka bat egitea eta datozen belaunaldiei zer eta nola eskaini behar diegun hausnarketa egiteko parada hartzea. Magic-ek bere artikulu batean zihoen bezala:
prozesu horietan indar-guneak eta gabeziak identifikatzeko eta eragiteko aukerak eta prozesu horietan erabil daitezkeen teknologia berrien eragina
Eta zer dela eta sarrera hau?. Jada bukatu da aurtengo ikasturtea eta balorapena egiteko garaia heldu dela iruditzen zait. Orokorrean zera esango nuke: azken urteotan gertatzen ari ohi den bezala, gazi-gozo ugari izan direla baina aurtengoan lehenetik bigarrenetik baino gehiago izan dela iruditzen zait. Ez naiz gustura geratu nire lanarekin; iruditzen zait aurten ez dudala asmatu DBHO 2ko ikasleekin, ez saio lektiboan, ezta ebaluazioan ere.
Onartu behar dut IKTero lanetan nabilenetik ez dudala astirik izan nire ikasleekin gelan erabiltzen dudan materiala zaharberritu eta eguneratzeko eta benetan amorrazioa ematen dit. Irakaskuntzaren mundu honetan sartu nintzenetik konpromisu bat hartu nuen nire buruarekin: ikasleek jasoko dituzten edukiak “bizirik” mantentzearen konpromisua, hain zuzen ere. Ikasturteko programan aldaketa gutxi egon arren beti egongo dira atal desberdinen azalpenak beste era batera azaltzeko aukera, beti egongo dira ikaslearen ikasketa prozesuan lagungarriak izan daitezkeen euskarri berriak, material berriak… Beti ulertu dut irakaskuntza ikuspegi honetatik: irakasleak ezin du bere metodoa “per secula seculorum” finko mantendu. Eta horixe izan da egin ez dudana azkenaldi honetan. Kuriosoa da baina IKTen munduan murgiltzen joan naizen heinean eta formazioan are eta ordu gehiago pasa arren berrikuntza guzti hauen islada gela barruan nulua izan da. Garai batean, gutxienez nire powerpoint-ak eta nire kainoia erabiltzen nituen gela barruan baina aurten hori ere ez. Eta uste dut garaia heldu dela azken urte hauetan ikasitakoa nire ikasleen mesedean erabiltzen hasteko.
Kezka handiagoak ditut, halere, ikasleen ebaluazioarekin. Izan ere, ikasleekin landutakoaren arduradun bakarra ni neu naizen bezala, ebaluazioan zerikusi handia dute beste faktore batzuk; ikasleen jarrera gaiarekiko, ikastolaren promozio emaitzak… Niri dagokidanez uste dut azterketa tradizionalaren aukera poliki-poliki baztertzen joan behar naizela. Beti pentsatu izan dut irakasleak duen tresnarik egokiena dela ikasleen ebaluazioa gauzatzeko unean (Bigarren Hezkuntzako goi mailetan bereziki) baina hori ere zalantzan jartzen hasia naiz. Aurretik finkatutako helburuen lorpena egiaztatu nahiean prestatu ditut froga idatziak baina emaitzak oso kaxkarrak izan dira. Pentsatzen dut hein handi batean ikasleen arduragabekeriarengatik izan daitekeela baina ezin da ukatu ere beharrezkoa dela ebaluzio bide berriak jorratzea.
Azken bolada honetan gai guzti hauei mila buelta eman ondoren erabaki bat hartu dut: datorren ikasturterako gelako jarduna eta ebaluazioan eragin zuzena izango duen proiektu berritzaile bat martxan jartzea, bere muina fisikako mintegiko web atari baten garapena izango delarik. Web atari honek alde publiko bat izango du bertan, besteak beste, ikasleek landuko dituzten edukiak, albisteak, oharrak, ikasleen iritziak… agertuko direlarik. Atal hau Wordpress-en oinarritutako bitakora egitura izango duen webgune ireki bat izango da. Bestalde, eremu pribatua ere izango du, berau Moodle-en bitartez kudeatuko dudalarik. Hezkuntzari begira garatu den tresna honen bitartez gauzatu nahi dut ikaslearen ebaluazioa.
- Zati publikoa: paper euskarritik euskarri digitalera pasatuko naiz. Paperak dituen mugak gainditzearren eman nahi dut pauso hau. Orokorrean irakasleak erabili ditzakeen medio guztietatik paperak bi bakarrik onartzen ditu: testua eta irudiak. Euskarri digitalak aukera gehiago eskaintzen ditu. Bitakora bat benetan da “multimedio”: bertan konbina daitezke testua, irudiak, ahotsa eta soinua, bideoa eta, fisikako gaiaren garapenean hain garrantzitsuak diren, simulazio interaktiboak. Nire asmoa da gelako saio bakoitza bitakorako artikulu batean sintetizatzea klik gutxi batzuren truke ikasleak eskura eduki dezan ahalik eta mota desberdinetako informazio gehien. Anekdota moduan kontatuko dizuet buruan ditudan idea desberdinetako bat. Klase baten amaieran gertatu izandu zait oso gustura geratzea saio horretan emandako azalpenekin. Baina, hitzak eta lumak haizeak eramaten ditu, beraz gelatik irteterakoan hantxe geratzen dira esplikazio guztiak. Azalpen hauek galdu ez daitezen klaseko audioa grabatzeko asmoa dut, ondoren, editatu eta bitakoran ipiniko dut podcast baten moduan. Ez dakit zerbait probetxugarria aterako den. Kontatuko dizuet
- Zati pribatua: aurrean esanda bezala Moodle erabiliko dut ikasleen ebaluazioa gauzatzeko. Tresna honen bitartez irakasleak ariketa desberdinak proposa ditzake ikasle solteei nahiz talde desberdinei. Irakasleak berak erabaki duen denbora baten ondoren jasotako lanak ebaluatzeko aukera izango ditu. Tresna honek eskaintzen dituen modulu desberdinak izugarriak dira: wikiak sortzeko aukera, egutegiak, Hot Potatoes motako ariketak, taldeko nahiz bakarkako zereginak, foroak, txat-ak, inkestak… Onartu behar dut oraindik ez dudala erabat ongi menperatzen tresna hau baina uste dut irailerako oinarrizko erabilera nolakoa den ezagutu ahal izango dudala.
Esan beharra dago proiektu osoa Foru Aldundian aurkeztu dugun g+b-ko proiektu zabalago baten barnean txertatuta dagoela. Kontutan izanik horrelako proiektuek dituzten eskakizunak (lanorduak batez ere) eta kostuak Aldunditik jasotako diru-lguntzak ongi etorriak izango direla ezin da ukatu.
Konturatuko zineten egun hauetan IKTeroen bitakora atseden fase batean murgilduta egon dela. Ea laster heltzen diogun berriro ere artikulu berriak “posteatzeari” (baskenglish? 
). IKTeroak, beti bezala, MILA SALTSATAN!!
Zabaldu
Spanish
magic(e)k zera dio:
Beno, beno, Jolaus, ez izan horren exijentea hire buruarekin!!!
Aspalditik ezagutzen haut eta partikularrak ematen hasi hintzenetik egundoko lana burutzen ari haiz. Egia izango duk materiala berritzeko astirik ez izatearena baina, beste esparrutan hik egindako lanari esker, ikastolako irakasle batzuk dagoeneko sartuta gaudek proiektu berritzaileetan. Hire gar eta gogoa “kutsagarriak” dituk eta hortxe gabiltzak datorren ikasturterako proiektu berriak prestatzen, materialak sortzen… Hala ere, nekez hurbilduko gaituk prestatzen ari haizen proiektu berri horretara. Ikusteko aukera izan diat eta ikaragarria iruditu zaidak.
Nola litekek hi bezalako irakasle batek horren balorazioa ezkorra egitea!!! Autokritika beharrezkoa eta osasuntsua duk, hori bai, neurrian eta esparru guztiak aintzat harturik.
Edurne(e)k zera dio:
Kaixo Jolaus,
Noizean behin hemendik pasatzen naiz ikastolak azken bi urte hauetan, nik han egoteari utzi diodanetik gaur egun arte, izan dituen aldaketak harrituta. Badirudi gaitza baino, onerakoa izan dela aldaketa. Baina artikulu honetan, aldez aurretik nuen susmo baten “baieztapena”-edo topatu dut. Ni ez naiz irakasle, eta ez dakit zein den klase ordu edo urteko egitarau osoa prestatu eta hau betetzen ez dela ikustea, edota ikasleek, emandako azalpen osoa barneratu ez dutela ohartzea eta gainera emaitzetan hutsune horren konstantzia sumatzea, honek dakarren frustrazioarekin.
Baina bai naiz ikasle, eta urte askotan hala izaten jarraitzea espero dut, ez lanerako gogorik ez dudalako, baizik ateak beti zabalik izateko nahiagatik, eta kanporat lana egiteaz gain barrurat lanketa egiten jarraitzeko nahiagatik; ez dakit azaltzen nahizen.
Eta ikasle nahizenez gero, zeuk aipatutako honek arreta deitu dit;
“…Klase baten amaieran gertatu izandu zait oso gustura geratzea saio horretan emandako azalpenekin. Baina, hitzak eta lumak haizeak eramaten ditu, beraz gelatik irteterakoan hantxe geratzen dira esplikazio guztiak. Azalpen hauek galdu ez daitezen klaseko audioa grabatzeko asmoa dut…”
Jainkoak libra nazala zeuen lanerako sen eta grinak zapuzteaz, baina honek gogora dakarkit zera bat;
Maiz sekulako paraje batean aurkitzen dugu geure burua, eta inguratzen gaituen guztia argazki kameran jasotzeko ardurak hainbat itsutzen gaitu ez garela ohartzen ederrena ez dela ziurrenik kameraren produktuan islatuko. Ederrena agian une horretan bertan bizitako, soinu, usain eta bestelako sentsazio espektru osoa da, lau zein bost domentsioak bi dimentsiotan murriztu eta horren bitartez bizitzeak ez du gonbaraziorik bertan, unean eta testuinguruan bizitakoarekin.
Unibertsitatean irakasle hainbatek apunteak diktatzen baino ez dituzte gelako orduak ematen; metodo hau gaizki dago ikusia ikasleon adimena linealki baino “puzten” ez duelako; ez digu hausnerkatarako baliabide gehiegirik ematen; ikaslea jakituna da eta ikasleak ez-jakitun, eta klase orduen helburua jakintzen transmisioa da; izaki jakitunetik ez-jakitunera; norantza bakartasuna da nagusi, tamalez. Zeuk azaldutakoan ordea, ikasleek ez dute azalpenen akta jasotzen, zeuk ematen diezu akta hori guztiz landua, ia lixeritua. Norantza bakarra izaten jarraitzen duelako sentsazioa ematen du honek, eta transmisioa txerto baten bidezkoa dela dirudi; dosi beharrezkoa, landua, osagaiak ongi kalkulatuz eta luzean irauten duen dosia da; eragina amaituz gero hor dago eskuragai nahi den unean.
Ezer gutxi dakit nik pedagogiaz eta irakaste eta ikaste prozesuen gainean, eta ia ahaztu zait zer den DBHko ikasle izatea, norainoko arreta edo gogoak izaten diren ikasteko, noraino izaten den ikasketa eta abstrakzioaren inguruan autokonszientzia eta are gutxiago dakit zeuk lantzen dituzun irakasgai horietaz, eta agian ni hemen azaltzen ari naizenak ez du zentzu gehiegi materia horien gainean. Baina jakin badakit ikastolatik irten arte ez dudala jakin zer den liburutegi batean orduak ematea belarriak gorritu arte, liburutegiak liburuak dituztela eta ikasteko guneak soilik ez direla, eta norberak bere ikasketa prozesuaren gainean ardura hartu eta bide berriak urratzea, buruan lotura berriak sortzea, eta horrek ematen duen satisfakzioa; ziurrenik zeuk sentituko duzuna proiektu ikaragarri landu horretan murgiltzean.
Gogo eta prestutasun guzti hori txalogarria da, baina utzi ikasleoi unean, gelako eguneroko batzar horietan horretaz gozatzen, eta utzi ere esparrutxo bat hori baloratzeko, prozesu horretan eurak ere beharrezko direla sentitzeko, euren gain ere hartzeko euren ikasketa prozesuaren ardura.
Esango didazu atrebentzi gehiegiz ari naizen, batez ere, berriro diot, irakasle izateaz ideiarik ere ez dudalako, eta baita ere ahaztu dudalako “zein fasetan” dauden ikastolan diharduten ikasleak.
Agur bat…
jolaus(e)k zera dio:
Kaixo Edurne
Interesgarria benetan zure azalpena baina, errespetu guztiekin, abiapuntua okerra dela iruditzen zait. Zure iruzkinean irakaskuntza metodo jakin baten kritika egiten duzu eta horretarako, baliabide berri baten erabilera hartzen duzu hizpide bezala (bitakoran zintzilikatu nahi dudan audioaren erabiltzen duzu zure azalpenaren abiapuntu bezala). Eta, nire iritzi apalean, ondo desberdindu behar dira biak.
Nahitaez onartu behar dugu teknologiaren bilakaerak baliabide berrien ekarpenak ahalbidetzen dituela eta horrek komunikatzeko euskarri berrien agerpena dakar. Beraz, irakaskuntza prozesuan, berau komunikazio prozesu bat izanik azken finean, tresna berri hauek aintzat hartzea gutxienez ezinbestekoa iruditzen zait. Hasieran ahotsa zen informazioa transmititzeko euskarri bakarra. Ondoren, inprentaren aurkikuntzarekin, testua eta marrazkiak etorri ziren. Denborarekin argazkigintza eta zinemagintza garatu ziren.Guzti hauek informazioaren hartu-emana ahalbidetzen duten medioak besterik ez dira. Eurek bakarrik “per se” ez dute bermatzen kalitatezko metodologia berritzailerik (irakasle askok oraindik horrela pentsatu arren). Begi-bistakoa da gaur egungo ikasleek oso gertutik bizi dituztela teknologiaren aurrerabide hauek eta papera eta arkatzaz gain teknologia berrien erabilera aldarrikatzen ari direla azken urteotan. Eta nik,euskarri hauen erabilera zentzudunak, irakaskuntzari onurak ekarriko dizkiola sinesten dut.
Bestalde, ez dut uste irakaslearen azalpenak jasota edukitzea eta, nonahi eta noiznahi, kontsultatzeko aukera izatea ikasleari “akta eginda ematea” denik, alderantziz, ikasleari autonomia emanez bere hausnarketa propioa egiterakoan, maneiatu behar dituen kontzeptuen ulermena errazteko beste baliabide bat besterik ez da. Iruditzen zait oso desberdina dela paisai bati so egitea (jarduera pasiboa, azken finean) edota informazioaren asimilazioa (jarduera aktiboa, ikasi nahi duenaren borondatea eskatzen duena). Lehenengoari kontenplazioa deritzo eta bigarrenari ikaskuntza.
Zure erantzunean irakaskuntzan hain “arrunta” den metodologiaren kritika egiten duzu:
Eta arrazoia duzu. Irakasle askok oraindik ulertzen dute irakaskuntza prozesua ikuspegi horretatik. Nire ustez egitura bertikal honek zentzua galdu du gaur egungo gizartean; jada, badira urte batzuk heziketa/komunikazio metodo edo teoria berrien inguruan informazioa bildu eta hauen inplementazioa nola gauza daitekeen aztertzen ari naizela. Eta zure hitzetatik deduzitzen dut zuk ere ezagunak dituzula Mario Kaplún-en edukomunikatzailearen teoria, Jean Cloutier-en EMIREC-en modeloa edota , gaur egun hainbeste aipatzen den, konstruktibismoa (heziketa eraikitzailea). Horregatik erabili nahi dut Moodle bezalako tresna bat. Iruditzen zait filosofia guzti hauek garatu ahal izateko tresna oso baliagarria dela era egokian erabiliz gero. Hori da nire erronka datorren ikaturterako.
Aurrean komentatutako teorien inguruan informazio gehiago nahi izanez gerohemen ipintzen dizkizut lotura batzuk:
http://www.comunica.org/chasqui/kaplun.htm
http://serpiente.dgsca.unam.mx/rompan/33/rf33a.html
http://edutec.rediris.es/Revelec2/revelec17/segura_16a.htm
Bukatzeko, eta medio berriek eskaintzen dituzten abantailen adibide gisa, hemen zintzilikatzen dizkizut orain dela urte batzuk gai hauen inguruan egin genuen ikastaro batean jaso nituen bideo sorta batetik aukera ditudan bideo batzuk. Aurrekoarekin lotura dutela iruditzen zait:
Geneviève Jacquinot
Agustín G. Matilla
Robert Ferguson
Alfonso Gutierrez
Edurne(e)k zera dio:
Kaixo berriz ere jolaus,
Uste dut arazoa identifikatu dudala: ziurrenik ezezaguna zaigunaren aurreko mesfidantza.
Esaten nuen eran, bi urte baino ez dira ikastola utzi nuenetik. Baina uste dut nire belaunadiaren ondorengo belaunaldiek jada, esaterako, lau urte zituztela igo zirela ingeleraren “karrora”. Gurdi horrek ez gintuen gu harrapatu oso gutxigatik, eta 5 urteko deiferentziarekin hasi ginen. Unibertsitatean ere nirea da azken taldea editaia sistema analogikoan hezi dena. Eta hor aurrean dugu “el apagón analógico” izenaz deitua izan dena “mehatxatzen”. Esango nuke interneten eta informatikaren inguruan, digitalizazioaren mundu horretan dudan heziketa ia autodidaktismoan oinarritua dagoela, eta izan, eskasa dela, nolabait deitzearren. Badakit bere garaian arkatzak rotrinari lekua utziko ziola eta ondoren ordenagailuari edo nik zer dakit. Baina honek ikasketa sistema oso baten aldaketa eta formatu digitalerako itzulketa suposatzen du ikusten dudanaren arabera. Hortik ezintasuna nire ikasketa prozesuaren ardatzetako baten moduan onartzeko; arrotza zait.
Nire gelakideen artean sekulako aldeak sumatzen ditut ere gai honen inguruan. Adibide bat jartzearren, “kopiatu-txertatu” sistema ulertzea zailtxo gertatu zaio bati baino gehiagori unibertsitateko lehen urtean, eta baita bigarren honetan ere bitakora bat sortzeko proposamena-edo iritsi zaigunean. Esango nuke analfabeto xamar sentitzen naizela honen aurrean, ikastolan selektitbitateko matrikula egiteko baino ez bainuen ordenagailua erabili azken urtean, letretako taldeko guztiek bezala, oroitzen dudanaren arabera; okertuko banintz zuzendu, lasai. (Ez naiz ari errudunak bilatzen, gauzak datozenean datoz, besterik gabe eta beti izan da eta izango da horrela).
Horregatik, agian, ezerosotasuna eta ia mesfidantza ere dut ulertzen ez dudan unibertso berri bat ezartzen ari delako heziketaren munduan, eta ni oraindik esparru horretan nago murgilduta, heziketarenean, eta ez eredu tradizionala ezta berritzaile hau barneratuak ez ditudalako; bi munduren artean labaintzen naiz; papera eta boligrafoarekin hezi naiz, baina lanak internetetik kopiatzen ikasi dut, erabilera zatarra sarearen gainean zalantzarik gabe, eta erabilitako liburuak kontsulta liburuak, entziklopediak baino ez dira izan; monografiak, tesiak, esaterako, zero. Honek erromantikoegi, erreakzionario ere usaina du, agian. Komunikazioaren inguruko ikasketak egiten ditut eta honek perzepzioan, heziketan etab. luze batean duen garrantzia ikusita badirudi kritikotasunaren txipa sartu didatela saihetsartean, nahiz eta saiatzen naizen kritikotasun hori eraikitzaile eta ez erauintsitzaile izaten.
Egia esan, izua ematen dit ni baino bi urte gutxiago besterik ez duten horien ostean etorriko diren guztien eta nire belaunaldiaren artean horrelako ezberdintasuna sumatzea. Agian ezberdintasuna baino, ezezagutza da sumatzen dudana; ez dakit nola ikasten duten.
Ikusten dudan gauza bakarra da, derrigorrean etorriko den olatu baten aurrean gaudela eta zorionez edo tamalez karro horretara igotzea jada norberaren baitan dagoela berez heziketa hori, oso gutxigatik ez bada, jaso ez dugunontzat. Ikusten dudanaren arabera erraminta eskerga dago interneten, beraz, begiak bi dimentsiotara ohitu beharko ditugu; hori bai derrigorrean!
Eta eskerrik asko loturengatik.