Urtero lez, Ikastolen Elkarteak antolaturik, Jardunaldi Pedagogikoen XV. edizioa ospatu da Gasteizko Europa Jauregian.

Aurtengo Jardunaldien gaia “Konpetentzietan oinarritutako hezkuntza” izanik, irakaskuntza diardugunontzat oso gai interesgarri eta sakonak jorratu dira hiru egun horietan. Ni, lana dela medio, osteguneko saioetara bakarrik joan nintzen. Hitzaldien egitaraua honako hau izan zen:

Josu Sierra

• Oinarrizko konpetentzien ebaluazioa diagnostiko ebaluazioa E.A.E.n.
• Aurkezpena: Oinarrizko konpetentzien ebaluazio diagnostikoak 4. LH eta 2. DBH-n

Antonio Benitez

• Diagnostiko ebaluazioaren eredua Andaluzian: konpromisorako eta eskola-errendimenduaren hobekuntzarako proposamena.

Neus Sanmartí

• Ebaluatu, ikasteko. Ebaluazioa autoerregulazio-prozesu gisa.

Serafín Dominguez Ruiz

• Diagnostiko ebaluazioari buruzko esperientzia (konpetentzien ebaluazioa).

Ikus dezakezuenez, maila handiko hizlarien artean, ezezagun bat agertu zen, Serafín Dominguez Ruiz, San Sebastian ikastetxeko zuzendaria Palma del Rio – Kordoba. Gehienetan, gisa honetako jardunaldietan ospe handiko hizlarien zain egoten gara eta, aitortu beharra daukat, ni ere horrela joan nintzela. Nire iritziz, hizlari horiek, gutxi gorabehera, espero zitekeena esan ziguten eta ez genuen inongo ustekaberik hartu han entzundakoarekin. Baina Lehen Hezkuntzako Kordobako ikastetxe txiki baten zuzendaria, gehienontzat ezezaguna, izan zen niretzat ustekaberik handiena. Beharbada, han erakutsitakoa ez zen gure gustukoa izango eta, arlo pedagogikoan desadostasun handiak izango nituzke azaldutako planteamenduarekin.

Hori esan eta gero, modu berean, esan beharra daukat zuzendari horrek han erakutsi zigunak izugarrizko balioa duela. Eta berriro insistitu nahi dut, berak defendatutako proiektuarekin desadostasun handiak ditudala. Baina, ikastetxe txiki eta umil baten zuzendariak guztion aurrean erakutsi zigun administrazioak edo argitaletxeek ezartzen dituzten mugen gainetik, ikastetxeok dugun autonomia eta ikas-komunitateko kideen irrika bideratzen direnean, gauza asko egin daitezkeela. Zuzendari harrek transmititzen zuen konbentzimenduak demostratzen zuen, komunitate batek bere proiektuan sinisten duenean eta partaideen inplikazioa bilatzen denean, aurrerapausuak ez emateko horrenbeste errepikatzen diren aitzakiak hori besterik ez direla, aitzakiak.

Behin baino gehiagotan entzun dugu gaur egungo ikasleek ekintzailetza jorratu behar dutela eta jarrera pasiboa alboratu behar dutela, bada horixe izan zen nik Kordobako zuzendariarengandik jaso nuen mezua. Ikastolen sorreran bizi izan zen dinamismoa, errebeldia eta ilusioa gogora ekarri zizkidan. Baina orain burgestuta gaude. Eroso sentitzen gara erantzukizuna besteen esku utzita.

Dena den, ikastolon proiektuan sinisten dugunok asko gara eta, zailtasunak-zailtasun, asko dira duten onena emateko prest daudenak. Horregatik eta gure izaeraren baitan balore horiek errotuta ditugulako, badakit egungo eta etorkizuneko erronkei ausardiz eta pasioz aurre egingo diegula. Bidaia horretan, Kordobako zuzendaria izango dut gogoan.

Pasa den apirilaren 20an programak bere 12. denboraldiarekin hasi da eta hara non topatu dudan igarpen honekin batera oso albiste interesgarria: hemendik aurrera programa guztiak ikusgai izango ditugu Vimeon (nire uste apalean, une honetan bideo kalitate onena eskaintzen duen web aplikazioa) sortu berri duten bideo kanal honetan. Albiste pozgarria programaren jarraitzaileak garenontzat; hemendik aurrera ez dugu gau-pasa gehiagorik egin behar izango. Nahikoa izango dugu kanal honen jariora harpidetzea eta gure agregatzailean jasoko ditugu saio guztiak nahi dugunean lasai-lasai ikusteko. iPod edo antzekoak dituztenek, jariotik jasotako bideoak zuzenean bertara pasa ahal izango dituzte. Ea EITBkoek antzeko erabakiren bat hartzen dute Teknopolis saioarekin.

Etiketak: tve zientzia dibulgazioa redes punset

Gaur bertan, Meneamen albiste hori irakurri dudanean, jatorrizko albistea irakurtzera joan naiz. Ezin nuen sinistu bertan irakurri dudana. Guraso Elkarte batzuk eta sindikatu bat atera dira Ikastolek eta Kristau Eskolek eginiko finantziazio hobe baten aldeko eskaerari ezezko borobila ematera.

Ni ez naiz hemen hasiko eztabaidatzen eskaera hori zilegi den edo lekuz kanpo dagoen, baina deigarria egiten zait batzuek erakusten duten adorea eta kemena horren aurrean duten iritzi plazaratzeko, batez ere, gure eskolak (eta eskola zentzu orokorrean esanda) dituen erronken aurrean azaltzen duten immobilismo patetikoa ikusita. Non daude erakunde horiek Curriculum Berriak aipatzen dituen gaitasunen lorpenerako ikastetxe guztietan (publiko eta pribatuak) egiten ari garena (egiten ez duguna esan beharko nuke) ez salatzeko? Non arraio ezkutatzen dira Euskal Hezkuntzaren Komunitatea eraikitzeko egiten ari garena (egiten ez duguna esan beharko nuke) inon ez salatzeko? Non demontre daude urtero sare guztiek Microsofti sekulako dirutza ordaintzen diotela (milaka ikasleei software pribatiboa erabiltzera behartuz) ez salatzeko? Zergatik ez dute salatzen ezagutza eraiki, partekatu eta zabaltzeko ikastetxeok erakusten dugun jarrera ezkorra?…

Horrela jarrai nezakeen arren, beste gauza bati heldu nahiko nioke. Deigarria egiten zait ikustea, beste esparruetan, langileen eskubideak aldarrikatzen diren bitartean eta “Lan berdina, soldata berdina” bezalako sloganak botatzen diren bitartean, hezkuntzaren munduan hori nola ukatzen den. Baina deigarriena, zalantzarik gabe, ukazio horretan sindikatu batzuk ikustea. Ikastoletan eta kristau eskolatan lan egiten dugunok soldata baxuagoak eta lanordu dezente gehiagorekin lan egiten dugu. Hori onartu behar al dugu?

Badakit zuetako askok esango duzuela, oposaketarik ez ditugula pasatu eta arrazoia daukazue. Baina etengabeko prestakuntza derrigorrezkoa den gizarte honetan, nola arraio justifika dezakegu bizi osorako ahalmen bat ematen duen azterketa bat? Ez al da logikoagoa beste sistema bat ezartzea, irakaskuntzaren izaera aldakorra aintzat harturik? Ez al da logikoagoa irakasleen promoziorako antzinatasunaz gain, eginiko formazioa, proiektu kolaboratiboetan izandako partaidetza, burututako ikerketa lanak, ezagutza zabaltzeko eginiko ahaleginak… bezalako irizpideak aintzat hartzea? Nik uste dut sare publikoko eragileek horrenbeste aldarrikatzen dituzten kalitate irizpideak benetan ezarri nahi badituzte, oposaketen sistemaren amaiera berehala eskatu beharko luketela.

Bestalde, ahoa bete hortz, Eskola Publikoaren alde hitz egiten duten horiek, inoiz planteatu al dute zein den izaera publikoaren esanahia? Publikotasunaren kontzeptua erakunde baten titularrarekin lotzea hanka sartze itzela iruditzen zait niri. Hau da, erakunde baten titularra administrazio publikoa izateak ez du esan nahi zerbitzu publiko bat eskaintzen duenik eta, alderantziz, erakunde pribatu bat izateak ez du esan nahi zerbitzu publiko bat eskaintzen ez duenik. Adibide ugari dago hori frogatzeko eta nik uste dut badela garaia “publiko vs pribatua” dikotonomia faltsu eta antigoaleko horrekin amaitzeko. Eska diezaiegun erakundeei eskatu beharrekoa eta eman diezaiegun merezi dutena, baina ez titularraren arabera, gizarteari eskaintzen dioten zerbitzuaren arabera, baizik.

Nik uste dut administrazioak irizpide garbi batzuk ezarri beharko lituzkeela ikastetxeen finantziazioa bermatzeko eta hezkuntza politika sustatzeko. Adibidez, euskalduntze prozesuari ikastetxeak egiten duen ekarpena, eleaniztasunaren aldeko konpromisoa, etorkinen eskolatze prozesuan duten jarrera, berrikuntza pedagogikoaren alorrean egindako ahaleginak, ikas komunitatearekiko jarrera, kontuen gardentasuna eta kontrola, benetako partaidetza eta egitura demokratikoaren sustapena, etengabeko hobekuntzaren bidean emandako urratsak… bezalako irizpideak ez al lirateke justuagoak izango? Eta hori guztia udalen partaidetza eta jarraipena erabiliz, ez al litzateke posible izango? Nik uste dut baietz.

Oraindik ere, ikastetxe asko dago, publiko nahiz pribatuak, euren ezagutza, instalazioak bezala, gordetzen dutenak; giltzapean. Beste asko, euskalduntze prozesuan ezer gutxi egiten dutenak. Asko eta asko dira egitura demokratiko eta funtzionamendu garden batetik oso urruti daudenak. Hori bai, ikasle kopuru jakin bat dutenez, egundoko ahaleginak egiten dituen beste edozein ikastetxe batek bezala diru laguntza jasotzen dute.

Amaitzeko, hezkuntzaren inguruan dabiltzan eragile guztiei gauza bat eskatu nahiko nieke, XIX. mendeko formulak alde batera utzi eta XXI. menderako baliagarriak izango diren soluzioen bila lanean jar daitezela. Urte hauetan, sare ezberdinetako ikastetxeetan ibiltzea egokitu zait eta bertan bizi izan dudana, jaso dudana eta entzun dudana oso-oso urruti baitago irudikatu nahi diguten sareen arteko enfrentamendutik. Nire aldetik, euskal hezkuntzaren komunitatea indartzeko ahaleginarekin segituko dut.

Garai hartan hementxe nenbilen, jo ta su IKTekin erlazionaturiko prozesuen definizio eta egituratzearekin. Urrezko Qrako kanpo ebaluaketa bat izan behar genuen eta hantxe nenbilen fluxu diagramak, indikatzaileak…  eta abar definitzen. Gogoan dut Mikel eta biok denbora luzez ibili ginela “Teknologia berrien identifikazioa eta ezagutzaren kudeaketa prozesua” definitu nahian; orduko eztabaida eta solasaldi luzeak gogoratu ditut eta nola, lehenengoz, komentatu genuen blog bat martxan jartzearen prozesu honen bitarteko bat bezala. IKT taldeko bilerak etorri zaizkit ondoren burura. Zeinen gustura sentitzen nintzen nire lankideekin bilera haietan; orduko gaiak gaur egungoak baino sinpleagoak baziren ere, taldeko dinamika, bileren giroa, gaur egungoak baino biziagoak izaten ziren. Bilera horietako batean informatika gelara igo ginen; bakoitzak bere ordenadorea hartuta, lehenengoz ezagutu genuen gure taldeko bloga, alegia, ikastolan deitzen ziguten bezala, IKTeroen bloga. Harridura, lotsa… eta batzuen kasuan, kuriositatea antzematen zen nire kideen aurpegietan. Baina, denek egokia iksuten zuten, aurretik definitu genutuen helburuak lortzeko, tresna baliagarria izan zitekeela bloga. Ikastolatik etxera (oraindik bajan nengoela gogoratzen dut) pozik joan nintzen, lankideekin esperientzia polita eta aberatsa izan ondoren.

Ez ziren egun asko pasa, IKT dinamizatzaile bilera batera deitu gintuztenerarte. Orduan ikastolok gure intranetaren garapenean buru-belarri murgilduta genbiltzan eta bilera horretan proiektua garatzeko Foru Aldundiak ematen zizkigun diru-laguntzen inguruko informazioa eskaini behar zitzaigun. Ikastolen Elkarteak, Carmelo Balda frontoiaren ondoan zeukan egoitza zaharrean egin genuen bilera Gipuzkoako dinamizatzaile talde batek. Esan bezala, egun gutxi ziren gure blogan argitaratzen hasiak ginenetik eta, hain ilusionatuta nenbilen ni garai hartan, bileraren amaieran honen berri ematea otu zitzaidala. Desilusio txiki bat jaso nuen, izan ere, nire kideek apenas eskaini zioten arreta minimo bat azaldutakoari. Gogoratzen dut han zeudenetako batzuk “blog” hitzak zer esan nahi zuen jakin ez eta zer zen galdetu zidatela. Ezagutza partekatzeko tresna oso baliagarria izan zitekeela esan nien (aurrean aipatuta prozesuarekin nola lotu genuen esplikatu nien), gure ikastoletako paretetatik irten eta komunitate osoari gure ezagutza zabaldu eta bide batez, komunitatetik informazioa biltzeko balioko zuela esan nien. Tira, ez zidaten ulertu eta onartu beharrean, desilusio puntu batekin atera nintzela bilera hartatik. Ikastolan nire kideekin batera hartutako erabaki hark zerbaitetarako balioko ote zuen pentsatzera ere heldu nintzen. Donostiatik Ordiziarako bidean aurrera egitea merezi zuela erabaki nuen eta horrelaxe eman genion hasiera honi guztiari.

Gaur gure blogak hiru urte bete ditu. Hiru urte hauetan bizitakoak eragin zuzena izan du nire formazio profesionalean eta pertsonalean, nire lanerako filosofian, arazoak enfokatzeko moduan, harreman pertsonaletan, autoestimuan… Eta garrantzitsuena, nire motibazioa lanean eta gauzak hobe egiteko nahia izugarri hazi dira. Eta norbaitek pentsatzen badu esaten ari naizena gehiegizkoa dela nire ingurukoekin hitz egitea besterik ez du egin behar.

Baina zentratu gaitezen blog honek epe honetan izan duen bilakaeraz. Hiru urte hauetan gure blogan 459 bidalketa argitaratu ditugu eta hauetan, guztira, 793 iruzkin idatzi dira. Ekarpenak erabiltzaile askok egin badituzte ere (Axularreko Larre eta Xarneguk, adibidez, 22 bidalketa idatzi dituzte), nagusiki Maite (80 ekarpen), Mikel (168 ekarpen) eta ni (182 ekarpen) izan gara bloga hornitzen lan gehien hartu dugunok. Guztira, 62417 bisitari izan ditu blogak eta hauen artean 119.372 orri bisitatu dituzte. Azken urtean, bisitarien kopuruan igoera nabarmen eman da, azpian ikus daitekeen bezala. Epe honetan, asteko 647 bisitariko batezbestekoa izango dugu, alegia, 90 bisitatik gora eguneko.

Denbora honetan euskal blogosfera izugarri handitu da. Eta horrelakoetan gertatzen ohi den bezala, asko dira sarean aurki daitezkeen rankingak. Denok dakigu sailkapen hauek ez dutela balio gehiegirik baina, gure kasuan badira datu batzuk nahiko harrigarriak direnak, irakaskuntza mundutik sortu den webgune batentzat. Alianzo etxeak kudeatzen duen zerrendan, adibidez, gure bloga Euskal-Herriko blogen artean 19. aurkitzen da. Euskaraz idazten diren blogen artean gurea bigarrena agertzen da Sustaturen atzetik. Baina, datu guztien artean harrigarriena iruditzen zaidana, estatu espainolean argitaratzen diren hezkuntzarekin erlazionaturiko blogen zerrendan IKTeroak zazpigarren postuan aurkitzea, juxtu Planeta Educativoren ondoren eta estatuan izen eta ospe handia duten blog askoren aurretik. Ez didazue ukatuko, datu hau nahiko esanguratsua dela kontutan izanik gure soilik euskaraz idatzitako bloga dela. Tira, horrelakoak ikusteak satisfazio puntu bat ematen duela ezin dizuet ukatu.

Satisfazio asko ematen digun bezala, azken urte hauetan sarean izan ditugun errekonozimenduak, zuzeneko aipamenen bitartez nahiz sarien bitartez. Blogarekin hasi ginenetik kontaezinak dira Maite, Mikel eta hiruok eman ditugun hitzaldiak, egin ditugun aurkezpenak, azken finean, bizi izan ditugun esperientzia berriak. Lan asko egin dugu azken urte hauetan, agian gehiegi (galdetu bestela nire emazte eta semeari ;-p) baina esfortzua merezi izan duela garbi daukat.

Tira, amaitu baino lehen eskerrak eman gure ekarpenen jarraitzaileak zareten guztioi. Topikazo bat esatera noa baina egi galanta da. Blog batekin umetxo batekin bezala gertatzen da, bere geneak gurasoengandik jasotzen ditu baina hezi eta hazi ingurunearen baldintzen menpe egiten da; bada blogak ere berdin, atzean dauden blogarion geneekin jaiotzen da baina heldutasunera heltzeko irakurle eta jarraitzaileak behar ditu eta tarteka, zergatik ez, goxokiren bat edo beste behar izaten da. Gu jarraitzaile eta lagunez inguratuta sentitzen gara eta zorroa goxokiz beteta daukagu. Zer gehiago eskatu daiteke? Mila esker guztioi.

Albiste pare bat ditut kontatzeko, bat ona bestea, ordea, txarra. Zeinekin hasiko naiz? Bada, azken honekin hasiko naiz, txarrarekin alegia.

Euskalduna Jauregian Euskal Herriko, Estatuko eta beste lurraldeetako mila berrehun irakasle eta adituak, gutxi gorabehera, bildu dituen kongresu honek “Ofline” bakarrik funtzionatu du. WiFi konexioa bazegoen ere, itxita eta erabili ahal izateko Euskalteli ordaintzeaz gain, prozedura nahiko korapilatsua. Hori lehenengo ustekabea. Bigarrenarekin txundituta gelditu naiz: IKTak Ikas Komunitateetan izeneko hitzaldian, hizlariek erakutsi nahi zituzten interneteko helbideak erakusteko ez zuten konexiorik. IE6 penagarria hortxe ibili da bere mezu triste hori behin eta berriro azalduz. Ez naiz gehiegi sartuko administrazioak horrelako jardunaldietarako hizlarien esku jartzen dituen ordenagailuak eta hauen Sistema Eragileak eta Softwarearekin, baina sare konexioa ez jartzearena oso larria iruditzen zait.

Zein motako ikas komunitateak eraikitzen ari gara? Gure ikastetxeetako hormetara mugatzen diren horietakoak? Akaso Internetek eskaintzen dituen aukerak Ikas Komunitateak sortzeko eta gizartean eragiteko ez dira hemen sartzen? Nik uste dut antolatzaileek aspektu hauek gehiago zaindu beharko lituzketela.

Oraindik ez dut ulertzen, gisa honetako ekintzetan, nola xahutzen den dirua horren erraz gauza anekdotikoetan: karpetak, axotak, koadernoak… denak logoa grabatuta, panelak logoarekin, catering kafea hartzeko… Hori bai, Internet bezalako “asiar luxua” nahi duenak ordaindu dezala eta kitto. Beharbada, jendea ez despistatzeko egingo dute.

Alderdi ezkorrarekin jarraituz, penagarria izan da Aragoiko Ariño-Alloza ikastetxeko irakasleen hutsegitea. Azken unean adierazi omen dute ezin zutela etorri. Izugarrizko ilusioak egin zidan beraiek zetozela jakiteak, aspalditik jarraitzen baitugu euren lan bikaina, batez ere Tablet PC eta Arbela Digital Interaktiboak erabiliz egiten dutena, baina horren ordez, hortzak zorrozteko moduko informazioa jaso dugu Lekeitioko Eskola Publikoaren eskutik. Sekulako baliabide pila (beste gauzen artean, 21 arbel digital 15 gela dituen LHko ikastetxe batean), hori bai, aitortu dutenez, egiten dutena gordeta dute Hori ez dut uste Ikas Komunitatearen kontzeptua eta ideiarekin bat datorrenik, baina tira, horixe izan da IKTen inguruan kongresu honetan egin den aipamen bakarra. Etorkizuneko hezkuntza (eta ez naiz epe luzeaz hitz egiten ari) oinarri hauekin eraiki nahi badugu, berriro hankamotz geldituko garelakoan nago.

Beno, dena ez da txarra izan kongresu honetan eta, horregatik, bukaerarako alderdi positiboa utzi nahi izan dut.

Oso gauza interesgarriak entzuteko eta ikusteko aukera izan dugu. Esperientzia zoragarriak aurkeztu dira, oinarri teoriko sendoak azaldu zaizkigu. Baina zerbait goraipatu behar badut, nik azpimarratuko nuke Euskal Hezkuntza Sisteman lankide asko dagoela bere lanbidea maite duena, gauzak hobeto egiteko asmoa duena, zailtasunen aurrean etsipenean erori gabe irtenbideak bilatzen dituena… Hau da, askotan kritikatzen den irakasleon profesionaltasuna oso maila altuan uzten dutenak.

Izugarriak dira ikastetxe batzuetan egiten ari diren saiakerak eta horiek aurrera ateratzeko irakasleek erakusten duten grina eta kemena. Eskola demokratikoak, zentzu zabalenean, eraikitzeko xedez, eskolen funtzionamendua irauli nahi duten irakasleekin topatu gara eta aldaketa hori aurrera eramateko guztion konpromisoa bilatzen dutenak, baina euren burua aurretik jarriz eta adibidea emanez.

Giza baliabide hauekin, itxaropentsu egoteko arrazoi asko dago. Arantza bakarra, gisa honetako ekimenetan, oso gutxi dira lizentziatuen eremutik konprometitzen diren irakasleak. Akaso hauek ez al dute ikusten aldaketa horren beharra? Nik uste dut irakasleen eremu horretan gogoeta sakon baten beharra dagoela eta kalitatezko hezkuntza guztiontzat bermatzeko beste bide batzuk egon, badaudela, ikusi eta ezagutu beharko lituzketela. Eta horretarako, beste gauzen artean, honelako jardunaldietara joatea beharrezkotzat jotzen dut.

Ekitaldian sartu aurretik, egin dezagun denboran atzera pixka bat. Duela urtebete edo, UEUkoak gurekin harremanetan jarri ziren Batxilergoko ikasleen orientazio mailako beharrak jakin nahian eta hortik hasita gaur arte harremana etengabea izan da beraiekin. Gauzak horrela, duela aste batzuk Iparrorratza zerbitzuaren berri eman eta ikasleekin baldintza errealetan probatzea eskaini ziguten. Eskatu eta egin, Jakintza Ikastolako DBHO 2ko ikasleak, euskaljakintzako kideak, buru-belarri probaketan sartu ginen eta gaur goizeko prentsaurrekoan gure esperientzia eta balorazioa azaltzeko aukera izan dugu.

UEUko zuzendaria den Lore Erriondo izan da hitza hartzen lehena: “Atari hau aurkeztean aipatu nuen bezala, asko gara komunitate unibertsitarioa osatzen dugunak: ikertzaileak, ikasleak, irakasleak, gurasoak, administrazio eta zerbitzuetako langileak, laguntzaileak,…; baina askotan sakabanatuta egoten gara. Honegatik, aterpe asmo horrekin sortu genuen atari hau, elkargune, hartu-emanetarako, zalantzak argitzeko, nor garen jakiteko, egiten dugunaren berri izateko, trukerako, ikasteko, kalakan jarduteko, duda-mudan gabiltzanean iparrorratzarena egiteko, irakasteko, asmo berriak partitzeko, planak egiteko, lanean jarduteko, iritzi-trukean, sorkuntzan…

Konturatuko zineten bezala, batez ere ikasleei zuzendutako atalak estreinatzen ditugu oraingo honetan. Beraiek dira unibertsitateko protagonista nagusienetakoak, baina askotan beren beharrizanak albo batera geratzen dira. Guretzat komunitate unibertsitarioaren ezinbesteko protagonista dira eta horregatik, atal berri hauek beraientzat diseinatu ditugu neurri handian, ikasleen izaera bizia, iraultzailea, inkonformista, haize berritzailea eta barrabasa garatzeko tresna egokia eman nahi baitiegu.

Urte bete baino zerbait gehiago pasa da Unibertsitatea.net martxan jarri genuenetik. Tarte honetan komunitate unibertsitarioaren harrera beroak erakutsi digu proiektu honetan jarri genuen ilusioak eta egindako apustuak merezi izan duela. Gaur aurkezten dizkizuegun zerbitzuak gehituta, gainera, zalantzarik ez daukat atari honen erabilera biderkatuko dela, alorreko erreferentzia garrantzitsua bilakatu arte”.

Ondoren, Zuriñe Etxanobek, Unibertsitatea.net atariko arduradunak modulu berriak aurkeztu ditu. “Urtebete inguru da ataria martxan jarri genuenetik eta atariaren oinarri sendo diren hiru atal ditugu martxan:

• Ziztu bizian gaurkotasunarekin lotura zuzena duen atala (blogak, berriak…)
• Zer, non ikasi Euskal Herriko titulazioen gaineko informazioa eskaintzen duen atala.
• Otarrea dokumentuak, apunteak… partekatzeko gunea.

Orain, hiru atal berri aurkezten ditugu:

IPARRORRATZA ORIENTAZIO-ZERBITZUA: Iparrorratza unibertsitateko ikasketen gaineko zalantzak bideratzeko gunea da. Unibertsitatera sartzear dauden, unibertsitatean dauden eta unibertsitatea bukatzear dauden ikasleei dago bereziki zuzendua. Bere alorrean bakarra da Iparrorratza: euskaraz, doakoa, online, pertsonalizatua… eta erantzuna ematerakoan inpartziala. Hori dela eta, ziur gaude izugarrizko arrakasta izango duela zerbitzu honek. Erabiltzaileak Galdera egin botoian klik egin eta modu errazean bideratu dezake bere galdera (Galdera egiteko aholkuak atala bisitatzea lagungarria izan daiteke galdera formulatzerako orduan). Unibertsitatea.net atariko orientazio-taldeak ahalik eta azkarren emango dio erantzuna galderari eta galdetzaileak helbide elektronikoan jasoko du erantzuna. Galdera publikoa denean argitaratu egingo da. Bestalde, eginda dauden galdera-erantzunetan ere informazio baliagarria aurkitu dezake erabiltzaileak hitz bidezko bilaketa eginez edo galdera ohikoenen FAQ atalean kontsulta eginez.

IKASLEEN TXOKOA: Ikaslearen izaerari lotuta doaz egoitza bilatzearen beharra, bigarren eskuko gauzak saltzeko eta erosteko beharra, aldizkako lanak bilatzeko beharra eta alde ludikoarekin lotutakoak ere. Beharrizan horiei guztiei erantzuteko ikasleak atariaren iragarki oholora jotzeko aukera izango du eta baita beste ikasleekin foroetan komunikatzekoa ere. Iragarki oholean sailkatuta daude iragarkiak: Bidaia, Etxea, Kotxea, Lana, Salerosi eta Praktikak. Batetik, erabiltzaileak iragarkiak kontsultatzeko eta iragarki egilearekin kontaktuan jartzeko aukera du. Bestetik, Iragarki gehitu botoian klik egin eta modu errazean gehitu dezake momentuan iragarkia. Foroekin, berriz, ikasleen arteko komunikazioa bultzatzea da asmoa.

ERREMINTA-KUTXA (Otarrearen azpiatala): Atal honetan, Interneten aurki daitezkeen euskaraz ikasteko eta ikertzeko baliabideak antolatu eta sailkatuta erakutsiko dira. Euskarazko baliabideei lehentasuna emango zaie, (esate baterako, Inguma Euskal Komunitate Zientifikoaren datu-basearen tankerakoei), baina beste hizkuntza batzuetako eduki eta baliabide nagusietarako sarbidea eskainiko da.

UEUko ordezkariek atal berrien erabilgarritasun erreala ikusi nahi izan dute publikora ekarri aurretik, eta hori dela eta, lehen aipatu dudan legez, gurekin frogatu dute Iparrorratza zerbitzua. Nik atari hau ikasleentzat orokorrean eta ertainetakoentzat bereziki izan daitekeen laguntza azpimarratu dut. Hauexek izan dira nire hitzak (gutxi gorabehera): “Unibertsitatea.net atariaren aurkezpen egunean adierazi genuen bezala, unibertsitate eta ikastetxeen arteko uztarketa eta sintonia ezinbestekoak dira. Gure harremanak zuzen-zuzenekoa izan behar luke esparru guztietan, besteak beste, guztion helburua delako ziurtatzea gure ikasleek kalitatezko hezkuntza integrala jasotzen dutela euren ikasle ibilbidearen bidezidor guztietan. Unibertsitate eta ikastetxeak bide beretik goaz, nahiz eta ibilaldiaren fase ezberdinetan egon. Zoritxarrez, urte askotan paraleloan ibili izan gara, ukitu txikiena izatera ere heldu gabe.

Hori dela eta, oso pozgarria izan zen UEUkoak orientazio arloan izan genitzakeen beharrak detektatu nahian eta iradokizun eske ikastolara etorri zitzaizkigunean. Baina oraindik gehiago poztu gintuen Iparrorratza egitasmoa martxan jartzear zeudela jakiteak; izan ere, zerbitzu berri hau gure beharrak asetzera dator neurri handi batean.

Iparrorratza zerbitzua Batxilergo 2ko ikasleekin baldintza errealetan probatzeko aukera izan dugu Jakintza Ikastolan. Ikasleek oso gustura hartu dute egitasmoa abian jartzea eta, zerbitzu berria probatu ondoren, ondorengoak dira azpimarratu nahi ditugun alderdiak:

• Beharrezkoa ikusten dugu mota honetako zerbitzu bat. Gaur egun, arazoa ez da informazio eza, kontrakoa baizik. Udaberrian loreak bezala, sortzen dira sarean zehar edozer kontsultatzeko orientaziorako guneak; dena den, ikasleek klik batetik bestera ibili behar izaten dute, askotan noraezean. Iparrorratza zerbitzuak asko errazten du prozesu osoa; izan ere, gune bakar batera joz, behar duzun informazioa eskura baitezakezu.
• Teknikoki aplikazioa oso erabilerraza da. Erabiltzaile arrunt batek, ordenagailu kontuetan ezagutza berezirik izan gabe, modu erraz eta erosoan egin dezake galdera. Gunean sartu, galdera egin sakatu, idatzi kezka, zure izena, helbide elektronikoa eta galdera bidali. Hori da egin beharreko guztia. Galdetutakoa publikoa ala pribatua izateko aukera ere ematen da. Nolanahi ere, oro har irakasleok ikasleei galdera publikoak egitea aholkatu beharko genieke, denok denongandik ikasi ahal izateko. Azken batean, ikasle askok zalantza berdintsuak izan ohi dituzte eta ikastetxe ezberdinetako orientatzaile eta tutoreak galdera berdinei etengabe erantzuten ibiltzea baino askoz ere egokiagoa da gune bakar batean zalantza horiek guztiak biltzea, edozein unetan edonork kontsultatu ahal izateko.
• Ordenagailuaren atzean “pertsonak” egotea oso garrantzitsua da eta baita pertsona horiek “interes berezirik” gabekoak izatea ere. Jaso ditugun erantzunak erabat pertsonalizatuak dira (“Kaixo, Amaia”…) eta harreman zuzena nahiz elkarrizketa ahalbidetzen dute. Bestalde, eskaintzen den informazioa erabat neutrala da. Unibertsitate ezberdinak gure ikastetxeetara etortzen direnean, logikoa den bezala, euren eskaintza azaltzera mugatzen dira. Beraz, informazio orokor eta neutrala jasotzeko plataforma egokia izan daiteke hau.
• Edonor, edonoiz, edonon erabil daiteke. Edozein pertsonak egin dezake galdera edozein unetan eta edozein lekutatik. Horrek ere, informazio bilketa izugarri arintzeaz gain, jende gehiago (ikasleak, gurasoak, irakasleak…) parte hartzera animatzen du.

Ez dago zalantzarik guraso eta irakasleoi ere ederki etorriko zaigula. Alde batetik, gurasoek zerbitzua erabiltzen badute, zuzenean lagun diezaieketelako euren seme-alabei etorkizunari buruzko erabaki egokia hartzeko orduan. Bestetik, irakasleoi ere bide berriak irekiko dizkigu informazioa lortzeko garaian; izan ere, adin horretako ikasleekin gabiltzanok garbi daukagu, noizbehinka, nekez erantzun ditzakegun zalantzak sortzen direla.

Jaio berria den Iparrorratza zerbitzuak arestian aipatutako aukera hauek guztiak ematen ditu. Modu eraginkorrean kudeatzen bada eta harrera ona badu, potentzialtasun handiko tresna izan daitekeela garbi dago. Hori dela eta, Jakintza Ikastolaren izenean eskerrak eman nahi dizkiot UEUri egitasmo garrantzitsu honen ernatze eta jaiotzan parte hartzeko aukera eskaintzeagatik eta, bide batez, buruan dituzten ideia berriak gauzatzera animatu. Kalitatezko hezkuntza lortuko badugu, denok denongandik ikastea eta guztion kezka eta beharren berri izatea ezinbestekoa da. Horregatik, nire uste apalean, orientazioan ematen ari zareten aurrera pauso hau hezkuntzaren beste esparruetara eramateko gai izan beharko genuke.”

Amaitzeko, zorterik onena opa dizuegu ibilbide berri honetan, zuen arrakasta denona izango baita!

Gure kasuan, beste lankide batzuekin batera, aukera izan dugu Ikastolen Elkarteak antolatutako atariko saioetara joateko eta gai garrantzitsu honen aurrean poliki-poliki gauzak ulertzen hasteko. Saio hauek baliagarriak izan dira eta esango genuke orain, konpetentzien inguruko erreferentziak ezagunago egiten zaizkigula.

Lau saio izan dira Xabier Garagorriren gidaritzapean. Esan, Maria Galdeanok ebaluazioari buruz bere ekarpena egin zuela eta Manu Aurrekoetxeak prestakuntzari buruz. Beraz, hemen aipatuko ditudan kontzeptu eta planteamendu gehienak bertan jasotakoak direla esan behar dizuet hasiera-hasieratik.

Hasteko, uste dut komeni dela hitz klabea izango denari buruzko argibide batzuk ematea. Alegia, konpetentzia hitzaren esanahia argitzea. Zein dira konpetentzien ezaugarriak? Eta esan beharra dago ez dela beti esanahi bera erabiltzen kontestu guztietan. Adibidez, mediku konpetentea, irakasle konpetentea, entzun izan dugu behin baino gehiagotan. Esan nahiko luke lana ondo egiten dutela. Kiroletan, berriz, konpetentzia hitza, ia beti, lehiari lotua agertzen zaigu. Lan munduan, ordea, konpetentzia definitzerakoan, ondorengoa ulertzen da: pertsonak, egoera baten aurrean, duen gaitasuna bere ahalmenak kudeatzeko. Gure esparruan, heziketan, alegia, konpetentea izatea, gauzak ondo egiten dakienarekin lotzen dugu.

Konpetentzia terminoaren definizioa zertxobait gehiago zehazte aldera, agian baliagarria izan liteke, heziketa arloan, ikuspegi sozioeraikitzailea duten autoreen erreferentziak kontuan izatea. Autore hauen ustez, konpetentzia definitzerakoan ondorengo konstanteak hartu behar dira kontuan. Alde batetik, beharrezkoa da baliabide multzo bat izatea; bestetik, pertsonak modu orokor eta integratuan (aipatu baliabideak) erabiltzea. Azkenik, egoera baten aurrean modu eraginkorrean aktuatzea. Zer esan nahi dugu baliabide multzoari buruz? Gutxi gorabehera, LOGSEk ikas arloetan aipatzen dituen kontzeptuak, gertaerak, printzipioak, prozedurak, jarrerak, materialak, denbora…izango lirateke.

Konpetentzia hitzaren esanahia apur bat zabaldu ondoren, komeniko da bere justifikazioa azaltzea. Zergatik aipatzen zaigu orain konpetentzien garrantzia eta beharra? Hezkuntza munduan, azkenaldian egin diren ikerketa eta gogoeta gehinetan agertzen da , hezkuntza formala oso akademikoa dela edo izan dela, ez dituela gazteak behar bezala prestatzen subjektu gisa, herritar gisa, ezta lan munduan dituzten erronkei aurre egiteko ere. Bestalde, ikaste prozesuak bizitza osoa irauten duela ez dugu behar bezala barneratzen.

Konpetentzietan oinarritutako curriculumak ohiko curriculum akademikoaren ordezkoa izan nahi du. “jakite”aren logikatik “egiten eta erabiltzen” aren logikara igaro nahi da. Adibide txiki batekin esateko, garrantzitsua ez dela biderketak eta zatiketak jakitea, baizik eta bizitzako egoera baten aurrean, biderketa eta zatiketak erabiliz, aurrean duen arazo edo egoera bat gainditzea. Onartu beharra daukagu ahalegin izugarria egin dugula ikasleek konzeptuak, ezagutzak barnera ditzaten, gehiago esango nuke, memoriz ikas ditzaten. Zalantza, bigarren zatian sortzen da. Zertarako ziren kontzeptu eta ezagutza horiek? Ikasleak bizitzaren aurrean dituzten arazo eta zailtasunak gainditzeko? Edo azterketa gainditzeko?

Gaur egun egiten den planteamendu berrian, ezagutzatik konpetentzietara pasatzea nahi da eta, gure ustez, salto handia dago horretan. Ikasle konpetenteak, pertsona konpetenteak, ekiteko gai direnak dira. Hori izan behar du hezitzaileon ardura nagusia.

Konpetentziak gora eta konpetentziak behera, baina zeintzuk dira edo izan behar dute eskuratu beharreko Oinarrizko Konpetentziak? Modu orokorrean, erantzutea erraza da: bizitzarako garrantzitsuak direnak. Baieztapen hori eginik, esan behar da oinarrizko konpetentziak metadisziplinarrak direla eta derrigorrez txertatu behar direla ikas arloetan. Alegia, oinarrizko konpetentzia bat “ikasten eta pentsatzen ikastea” baldin bada. Konpetentzia horren lanketa ez dela arlo zehatz batean bakarrik txertatu behar, derrigorrezkoa dela konpetentzia horren lanketa ikas arlo ezberdinetan txertatuta izatea baizik .

Konpetentzien inguruko hainbat azterketa eta zehaztapen egin dira dagoeneko, poliki-poliki gero eta gehiago ezagutuko ditugunak. Batzuk gertuagokoak egiten zaizkigu; adibidez, Ikastolak zehazten ari diren Euskal Curriculuma ikuspegi horretatik ari da osatzen. Komeni da beste erreferentzia batzuk ere aipatzea. Hasteko, azken aldian hainbat aldiz entzun dugun PISA ebaluazioa, OCDE erakundeak bultzatzen duena. PISA ebaluazio (DeSeCo) (Definición y Selección de Competencias) planteamenduan oinarritzen da eta PISAn agertzen diren frogak ikuspegi hauxe dakarte.

Beste saiakera garrantzitsu bat hezkuntza arloan Tuning proiektua da. Unibertsitate mailan landu beharreko konpetentziak zeintzuk diren zehazten dituena. Zehatz-mehatz agertzen dira unibertsitate ezberdinetako ikasleek bereganatu behar dituzten 30 konpetentzia generikoak.

Eta gure jarrera honen aurrean?

Berriro ere sumatzen dugu aldaketa datorrela, aurrez ere ikusi ditugu hainbat aldaketa Hezkuntza Sisteman eta jarrera bat izan daiteke: “Hau ere pasako duk modatik, nik ez zeukat asko aldatu beharrik”. Edo, beste jarrera bat izan liteke, gutxienez kezka eta planteamendu berriaren nondik norakoak ezagutzeko jakin-mina izatea.

Gizartean ikusi edo sumatzen diren gabezien eta arazoen aurrean, askotan aipatzen dira gauzak gaizki egiten direla/ditugula hezkuntza arloan, beste hutsunerik ez balego bezala. Nik pesimismorik ez dut nahi gai honen aurrean. Gaur egun egiten dena ez dut uste “zakarrontzira bota” eta iraultza bat egin behar denik. Hezitzaileok jakin behar dugu gauza asko egiten ditugula baliagarriak direnak. Horiek kontuan izanik, gure jarrerak irekia izan behar du eta prest egon behar dugu egoera berrietara egokitzeko. Baina kontuz, espektatibak ondo neurtuz eta frustraziorik sortu gabe. Beraz, jarrera irekia eta jakin-mina baldin badugu, uste dut gai izango garela hurrengo pausoak emateko, besteak beste, prestakuntza egoki bat.

Duela urte pare bat hasitako EGA ikastaroa osatzera datorren atal berri hau bereziki aproposa gerta dakioke hurrengo deialdian aurkezteko asmoa duen orori. Ez dago esan beharrik, batez ere, nire ikasleei begira egindako lana izan dela; izan ere, gogor ari dira EGAko azterketa prestatzen eta, lanketa horretan ari direla, askotan eskatzen dizkidate jarduera gehigarriak. Argi dago honekin bakarrik ez dutela agiria lortuko; dena den, bidea erraz dakiekeela ere zalantza izpirik ez dago. Pasa gaitezen, bada, atalez atal sarean jarritakoa aztertzera.

Guztira lau atariko proba (2005eko otsailaren 26 eta irailaren 24koak) eta idatzizko 6 azterketa (2005eko martxoaren 12, maiatzaren 28 eta urriaren 10ekoa eta 2006ko martxoaren 11, maiatzaren 27 eta urriaren 7koa) topa ditzakegu.

Atarikoak:

Bi modutara egin daitezke:

• Osorik (ikus adibidea): azterketan atera ziren bezala.
• Entzutezko ulermenik gabe (ikus adibidea): batzuetan nahikoa izaten da entzutezko ulermena behin bakarrik egitea; beraz, errepikatu nahi ez duenarentzat, entzutezko ulermena kendu eta, horren ordez, beste atariko proba batetik ateratako hainbat galdera erantsi dugu. Honela, saiakera bakoitzean azterketaren hurrenkera aldatu egingo da, hau da, galdera guztiak eta baldineko erantzunak hurrenkera zehatzik gabe azalduko dira.

Idatzizkoak:

• Ahozkoaren ulermena (ikus adibidea): entzun eta aukeratu galdera bakoitzaren erantzun zuzena. Entzumena nahi denean geldi daiteke, baita nahi adina entzun ere.
• Idazlana (ikus adibidea): oraingoz ez dago berrikuntza handirik atal honetan, pdf formatura pasatu besterik ez baitut egin. Inprima daiteke eta proposatutako gaien inguruko informazio gehigarria lor daiteke. Horretaz gain, idazlana egiteko eman beharreko urratsak eta jarraibideak irakur daitezke.
• Esaldiak berridatzi (ikus adibidea): atal hau sareratzeko, aurreko batean adierazi nuen legez, hainbat zailtasun izan ditut. Erantzun bat ontzat eman ahal izateko, esaldi osoa ongi idatzi behar da (puntuazioa eta guzti). Beraz, gerta daiteke erantzunen bat ondo egotea eta zuzentzaileak erantzun hori ontzat ez ematea, nahiz eta erantzun egoki ezberdinak ematen saiatu naizen. Zailtasunak zailtasun, errepaso moduan ondo etor dakiguke (besterik ez bada, erantzun zuzenak ikusi eta beste baterako ideiak hartzen joateko).
• Sinonimoak: atal hau bi modutara egin daiteke. Batetik, testuingururik gabe (ikus adibidea), bi zutabe ezberdinetako sinonimoak lotuz; eta, bestetik, azterketan atera bezala (ikus adibidea), hau da, markatuta dauden hitzen sinonimo bana jarriz (testuinguruko esanahia errespetatu eta atzizki bera jarri behar da). Atal honetako erantzunetan ere ahalik eta sinonimo gehien ipintzen saiatu gara; dena den, sinonimoen eremua hain zabala izanda, logikoa den bezala, gerta daiteke ondo dagoen erantzunen bat zuzenketak ez onartzea.
• Irakurmena (ikus adibidea): testu bat arretaz irakurri ondoren, eskuinean datozen galderak erantzun behar dira. Erantzun ezberdinen artean hautatu behar da.

Esan beharra dago, nabigatzaileen baitan, hainbat arazo sumatu dugula ariketak irekitzeko orduan. Badirudi, Firefoxekin ez dagoela inongo arazorik. Internet Explorerekin, aldiz, atariko probak eta entzutezko ulermenak ez dira zabaltzen (javascript-arekin arazoren bat dagoela dirudi). Dena den, saiatuko gara hori lehenbailehen konpontzen.

Amaitzeko, gogoeta txiki bat. Azterketa hauek guztiak sarean jartzea ondo dagoela iruditzen zait, aurrerapauso bat dela ezin ukatu (mila esker baimena emateagatik). Zoritxarrez, egin zitekeenarekin alderatuz, ez da ezer. Azterketaz azterketa datu guztiak sartzea nahiko pisutsua gertatzen da eta, gainera, lortutako emaitza nahiko mugatua da. Hau da, lau atariko eta sei idatzizko besterik ez. Baina imajinatzen duzue, gaur egun dauden baliabideekin, zer egin zitekeen orain arteko azterketen datu-base osoarekin? Azterketa konbinazio amaigabea, sailkapen ezberdinen baitako azterketak (morfosintaxia lantzekoak, gramatika, hiztegia eta bestelakoak), azterketa pertsonalizatuak… Izugarria izan zitekeen! Amesten jarrita, imajinatzen duzue datu-base hori gure esku jarriko balute? Axularreko lagunekin aspaldi hitz egin genuen aukera hauei guztiei buruz (duela gutxi beste foro batean ere hasiak gara honen inguruan lanean) eta nik uste dut iritsi dela gaiari seriotasunez heltzeko garaia. Beraz, gure hurrengo urratsak bide horretatik joango dira. Iradokizun guztiak, beti bezala, ongi etorriak izango dira. Ikusten duzue bestelako aukerarik?

Gure ikastolan euskararen erabilera sustatzeko erabiltzen ditugun leloetatik gehien gustatzen zaidana honako hau da: “Maita nazazu gutxiago ta goza nazazu gehiago”. Gaur goizean, Goierriko Hitzan gure herriko beste ikastetxeak bihar egingo duen ospakizunaren berri irakurri dudanean, mila gauza etorri zaizkit burura. Zer arraio ari gara egiten gure hizkuntzarekin? Ospakizunetan bakarrik gogoratu behar dugu euskaldunak garela eta euskara gure hizkuntza dela? Zer arraio egiten dugu gainontzeko 364 egunetan?…

Eta neure buruari galdera horiek guztiak, eta beste batzuk gehiago egin ostean, Euskal Herriko ikastetxe guztientzako gogoeta txiki bat egin nahiko nuke. Abenduaren 3an Euskararen Nazioarteko Eguna ospatuko dugu eta abenduaren 4a iritsiko da. Orduan, zein izango da euskarari egingo diogun ekarpena?

Arlo eta esparru askotan egin dezakegu euskararen aldeko lana, baina gu, sare honetan murgilduta gabiltzanok, gainontzeko 364 egun horietan bakardade handia antzematen ari gara. Beste ikastetxeen berotasuna nahi genuke, ezagutza partekatu nahi genuke, euskaraz ekoiztutako edukiak sortu eta zabaldu nahi genituzke, gure esperientziak trukatu eta elkarrengandik ikasi nahi genuke, euskal hezkuntzaren sarea osatu nahi genuke… Horretarako prest?

Tira, abenduaren 3an ospatu eta gozatu, baina asteartetik aurrera ea animatzen garen eta Interneteko esparru honetan euskararen eta euskal hezkuntzaren aldeko elkarlana burutzeko gai garen. Guztion mesederako izango da, baita euskarari laguntza eta bultzada paregabea emateko aukera bikaina ere.

Eguneraketa: Gure ikastolako Giza eta Gizarte Zientzietako irakasleek duten blogean ENEriburuzko mezu interesgarri bat argitaratu dute.

Maite eta bere ikasleek hitzetatik ekintzetara pasatzeko asmoa azaltzen dute Euskaljakintzako mezu honetan.

Eta gure ikasleek eginiko grabazioa eta bideoa ere jartzen dizuegu:

Nire ikasleekin ikusiko dugu. Orain arte, hauek ikusi ditugu:

• Google Docs in Plain English
• Social Bookmarking in Plain English
• Social Networking in Plain English
• Wikis in Plain English
• RSS in Plain English