IKTeroak

Duela aste batzuk izan genuen dinamizatzaile bileran OpenOffice.org/Microsoft Office ofimatikako paketeen inguruko aurkezpen interesgarri bat izan genuen SolidRockIt enpresako Iñigo Quintanaren eskutik. Software pribatibotik askerako migrazioan aintzat hartu beharreko atal ezberdinen azterketa egiten aritu ginen eta bertatik ondorio interesgarriak atera nituen. Lehenengoa, eta garrantzitsuena agian, OpenOffice.orgen inguruan ezer gutxi ezagutzen nuela izan zen eta, ondorioz, fundamentuzko iritzi bat izateko orain baino sakonago ezagutu behar nuela garbi ikusi nuen. Esan eta egin. Alde batetik, jario berriak gehitu ditut nire agregatzailera eta bestetik, aplikazioa nire eramangarrian instalatu dut.

Aste batzuk aplikazioa erabiltzen pasa ondoren, lehen inpresioa, OpenOffice.orgek aurretik nituen espektatibak bete dituela izan da, alegia, primerako aplikazio baten aurrean nagoela konturatu naiz. Gainera, aplikazio bizia dela ere egiaztatu dut, izan ere, asko dira bere inguruan sortzen ari diren zerbitzu eta gehigarri berriak. Jarraian hauetako biren inguruan hitz egingo dizuet.

• ooo2gd luzapena: OpenOffice.orgerako luzapen honen bitartez Google Docsera/etik dokumentuak esportatu/inportatzeko aukera daukagu. Aukera interesgarria dudarik gabe, izan ere, gure dokumentuak OpenOffice.orgen edizio tresna aurreratuarekin ekoiztu dezakegu jarraian gure Google Docseko kontura igo eta beste erabiltzaileekin partekatu ahal izateko. Alderantzizko prozesua burutzea ere posiblea da luzapen honekin. Ooo2gd-ren instalazioa oso sinplea da; nahikoa da luzapenaren 0.6 bertsioa hemendik jaistea eta jarraian Tools/Extension Manager menura jotzea. Bertatik gehitu ahal izango dugu gdocs-0.6.oxt fitxategia inongo arazorik gabe. Beno, egia esan lehenengo ahaleginean kale egin dut, izan ere, instalatu berri dudan Ubuntu 7.10 bertsioan, Java Runtime Environment delakoa instalatu gabe nuen eta sistemak errorea bueltatu dit. Synaptic pakete kudeatzailea erabiliz burutu dut JRE 1.6ren instalazioa eta ondoren, OpenOffice.orgera bueltatu eta Tools/Options/Java lekuan JRE 1.6_03 gaitu dut. Hemendik aurrerako guztia primeran joan da. Oinarrizko menuan Google Docs izeneko aukera berri bat ikus daiteke. Googleeko kontuan dugun erabiltzaile izena eta pasahitza sartu ondoren (nik Google Appserako dudana txertatu dut eta arazorik gabe onartu dit) dokumnetuak di-da batean igo eta jaisten dira.

• Ulteo: oraindik probatzeko aukerarik izan ez dudan arren (betatesterrentzat soilik dago irekita oraindik) zerbitzu honi EyeOSen antza hartzen diot nik. Ulteok halako idazmahai birtual bat eskaintzen du, edozein ordenagailutik konekta gaitezkeelarik nabigatzaile soil baten laguntzarekin. Behin idazmahaian aplikazio ezberdinak probatzeko aukera izango dugu. Hauetako bat OpenOffice.org izango da. Honaino ezer berririk ez. Ulteoren ekarpen nagusiena hauxe da: Google Docsen antzera, OpenOffice.org modu kolaboratiboan erabiltzeko aukera eskaintzea. Hau da, Ulteoren zerbitzarietan instalatutako OpenOffice.orgen lanean ari den erabiltzaile batek nahi dituen erabiltzaile guztiak gonbidatu ahal izango ditu dokumentu baten gainean aldiberean eta modu kolaboratiboan lan egiteko. Dokumentu bat amaituta dagoenean Print aukeran klikatuz, egindakoa pdf fitxategi batean jaitsi ahal izango dugu.
  
  

  Tira, egia da antzeko zerbitzua eskaintzen dutela aurrean aipatutako Google Docs edota Zoho Suite berak ere baina Ulteok badu ezberdintasun interesgarri bat: aurrekoak baino edizio tresna potenteagoak aurkezten ditu, izan ere, OpenOffice.org bera erabiltzen du editore bezala. Horrela, edizio maila konplexuagoak burutu ditzakegu azken hau erabiliz. Nik dagoeneko zerbitzuan izena eman dut; ea zorte piska batekin aplikazioa erabiltzeko gonbidapena jaso eta probatzeko aukera dudan. Kontatuko dizuet.

Geroz eta gehiago gara gure ikastolan Delicious bezalako tresnak erabiltzen ditugunok. Geroz eta gehiago gara “Links for you”, “Network” edota etiketa jakinen jarioetara harpidetuz, informazioa modu errazean partekatzen dugunok. Horretan aspalditik gabiltzanok ederki asko dakigu zeinen baliagarria den horrelako tresna bat informazioa bildu eta antolatuta edukitzeko. Asko hitz egiten ari da ikasleek ikasi behar dituzten oinarrizko konpetentzien inguruan baina ezer gutxi irakasleok ikasi behar ditugunen artean. Ezer gutxi aipatu da orain arte ikasten ikasteari buruz irakasleon esparruan, ikas-ingurune pertsonalei buruz, autoformazioari buruz edota sarean lan egiten ikasteari buruz. Oraindik badaude, garai bateko klitxe zaharkituetan oinarrituz, konpetentzia hauek guztiak tresnak erabiltzeko trebetasunen lorpen sinplearekin nahasten dutenak. Egia da Delicious bezalako tresna bat, gaur egun informazioa lortzeko, antolatzeko eta partekatzeko tresna ezinhobea dela, alegia, irakasleon oinarrizko IKT konpetentziak lortzen asko lagundu dezakeen tresna dela. Baina berdin berdin erabil dezakegu Blidu.net, diigo edo beste edozein baliabide. Helburua ezin du izan tresna bera; helburua horren gainetik egon behar du, tresna erabiltzen ikastea, trebatzea baino gehiago, hauekin guztiekin zer egin, nola egin eta zertarako egin daitekeen azaldu behar zaie irakasleei. Gaur Delicious izango da, bihar auskalo zer; kontua da ez identifikatzea oinarrizko IKT konpetentziak tresna jakin eta konkretu batzuen erabilerarekin. Ikasi dezagun egiten, erabilitako tresna edozein dela ere.

Tira, beste behin ere, mutur batetik bestera egin dut salto. Utzi dezagun gai hau beste baterako. Gaurkoa beste kontu bat da. Esan bezala geroz eta gehiago gara ikastolan baita Zirikteroen sarean ere, Delicious/GReader (agian hobeto lastermarkak/agregazioa) bikotea erabiliz informazioa bildu, antolatu eta partekatzen dugunok. Baina oraindik badira batzuk animatzen ez direnak urrats hori ematea. Erabiltzaile kopuruak gora egin duela ikusirik, pentsatu genuen interesgarria izan zitekeela, denon artean aurkitutako informazio interesgarria denon esku ipintzeko modu sinplean, aplikazio hauek erabiltzen ez dituzten irakasleak barne. Horrela “Ikasten Ikasi: partekatu zure informazioa” izeneko albiste buletin bat sortu dugu, egunean behin eta modu automatikoan ikastolako erabiltzaile guztien posta elektronikora ailegatzen dena. Buletin horretan Delicious-eko etiketa jakin batekin jasotako informazio guztia biltzen da.

Zuek ere antzeko zer edozer antolatu nahi baduzue zuen irakasleekin erabiltzeko, hementxe duzue nik jarraitu ditudan urratsak:

1. Lehenik eta behin, erabiltzaileekin Delicious-en erabiliko dugun etiketa jakin baten izena adostu behar da (jo dezagun gure kasuan “zirikteroak” etiketa aukeratzen dugula).

   

   Horrela, ikastolako irakasleentzat zerbait interesgarria aurkitzen badugu (baliabideak, ikastolaren inguruan interneten egon den albiste interesgarriren bat edo beste edozer), Delicious-en ohiko etiketekin gordetzeaz gain, etiketa berezi hori erabiliko dugu guztiok. Horrela, irakasle guztiek jasoko duten albiste buletin hori modu kolaboratiboan ekoiztuta egongo da, denon ekarpenekin hornituta. Atal hau oso garrantzitsua da niretzat; ikastolako irakasleei jabearaztea edonork daukala aukera taldean ekarpenak egiteko, euren lana besteontzat baliagarria ere badela. Ikustea besterik ez dago ipintzen duten satisfazio aurpegia, norbaitek eskertzen dienean eurek egindako ekarpen bat.
2. Jarraian, sortu dugun etiketa jakin horren RSS jarioaren helbidea kopiatzen dugu (gure kasuan, etiketaren orriaren azpian eta ezkerrean aurkitzen da) eta Feedburner bezalako aplikazio batera eramaten dugu.

   

3. Hurrengo pantailan jarioari izena eta helbide berria emateko eskatuko zaigu.

   

4. Une honetan prest daukagu jario honen bitartez bilduko dugun informazioa posta elektronikoz bidaltzeko. Horretarako “Publicize” menura joan eta “Email Subscriptions” izeneko ezkerreko menuan sakatu beharko dugu.

   

5. Posta elektronikoz bidaliko den buletina zein zerbitzurekin sortuko dugun esleitu beharko dugu lehenik. Nik Feedburner bera aukeratu dut baina, nahi izanez gero, Feedblitz edota  RMail erabili ditzakezu. Amaitu baino lehen “Activate” sakatu, posta zerbitzu berria abian jartzeko.

   

6. Orain, bidaliko den posta mezua konfiguratzea besterik ez zaigu falta. Hiru dira dauden konfigurazio aukerak: “Communication Preferences“, “Email Branding” eta “Delivery options“. Lehenengo atalean, buletinera harpidetuko diren erabiltzaileei helduko zaien gonbidapen mezua konfiguratu ahal izango dugu: bidaltzailearen posta helbidea, mezuaren gaia eta gorputza.

   

7. Bigarren atala interesgarriagoa da. Bertan buletinaren izenburua zehaztuko dugu, izango duen logoaren URLa eta buletinaren oinarrizko diseinua ukitu ahal izango dugu; mezuaren hondoa, letra kolorea, estekan kolorea, letra-mota…

   

8. Hirugarren atalean, bertako ordua zehaztu eta buletina bidaliko den ordua zehaztu ahal izango dugu. Horrela, buletina egunero, aurretik zehaztutako ordu horretan, helduko zaie irakasle guztiei.
9. Gure albiste buletinak izango duen itxura ikusteko, nahikoa izan dugu “Optimize” menura joatea eta leihoaren ezkerrean agertuko den “Your Feed” izeneko botoian klik egin.

   

10. Orain irakasleei gonbitea bidaltzea besterik ez da falta. Gonbitea bidaltzeko, “Optimize” ataleko “Email Subscriptions” menura bueltatuko gara. Bertan, orriaren azpialdean “Preview Subscription Link…” izeneko lotura aurkituko duzue.

    

11. Irekitzen den popup leiho berrian harpidetzeko gonbidapena jasoko duen erabiltzailearen posta helbidea jarri beharko duzue. Erabiltzaile honek gonbidapen mezu bat jasoko du bere posta kontuan eta bertan agertuko den esteka batean klikatuz, buletina jaso nahi duela adierazi beharko du. Hasiera batean, prozesu errepikatu beharko genuke irakasle bakoitzeko. Imajinatuko duzuen bezala, hori irakasle asko garen lekuetan, zeregin nekeza bihurtu daiteke. Gainera, gerta daiteke irakasle batzuk ez jabetzea heltzen zaien gonbidapenean dagoen estekan klik egin behar dutela ez jabetzea. Ba al dago hau guztia modu sinpleagoan egiterik? Bada bai.

    

12. Dagoeneko askotan aipatu dugun bezala, gure ikastolan GApps izeneko aplikazioa erabiltzen dugu posta kudeatzaile bezala. Aplikazio honen bitartez oso sinplea da posta zerrendak sortzea. Gure kasuan posta zerrenda bat sortuta daukagu irakasle guztientzat. Gonbidapen leihoaren “Your email address:” esaten duen lekuan posta zerrenda honen helbidea idatziko dugu. Horrela gonbidapena zerrenda osatzen duten irakasle guztiei helduko zaie. Hori gutxi balitz, nahikoa da gonbidapena jaso duen irakasleetako batek, jasotako gonbidapen mezuan datorren konfirmazio estekaren gainean klik egitea, automatikoki albiste buletina erabiltzaile guztiei bidaltzen hasteko. Nik neuk erantzun nion jaso nuen gonbidapen mezuari eta jarraian, albiste buletina posta zerrenda osora bidaltzeko onarpena egin nuen. Tamalez, metodo honek ez du balio posta zerrenda zerbitzu guztientzat. GoogleGroups-eko posta zerrendekin, adibidez, ez du funtzionatzen. Norbaitek beste antzeko zerbitzu batekin probatu ondoren, dena ondo doala egiaztatzen badu, eskertuko nioke honen berri ematea iruzkinetan.

Horixe da guztia. Animatu zaitezte eta partekatu zuen informazioa ingurukoekin!

Pasa den astean plagioak detektatzeko sistemei buruzko informazioaz aritu nintzen. Zorionez, sareko edukiak kopipasteatzea ez da ikasleen artean hain orokortuta dagoen zerbait eta gehienetan irakasleok bidaltzen diegun ariketaren planteamendu okerrean egoten da arazoaren muina. Ikasleak burutu behar duen lanean, zeregin nagusia informazioa bilatu eta “ezdakitzenbatorriko” txosten bat prestatzea izaten denean, kopipasteatzea tentazio handiegia izaten da, batez ere, entregatu beharreko lana irakasle eta ikaslearen arteko kontu batean geratzen denean (informazio hori webean zintzilikatu behar denean, erreparo gehiago ematen diela esango nuke).

Artikulu horren iruzkinetako batean Magicek, gure ikasleak “kopipasteatze”-aren kulturatik “mashup”-en kulturarantz gidatu behar ditugula zihoen. Eta orokorrean berarekin ados nagoen arren, nik ñabarduratxo bat gehiago erantsiko nioke berak dioenari; “mashup” batek justifikazioa dauka emaitzak eduki bakoitzak bere aldetik eskaintzen duen informazioari zerbait eransten badio, zerbait gehiago eskaintzen badu. Informazio iturri desberdinetatik eduki zatiak hartu eta denak gune jakin batean elkartzeak, berez, ez dio balio erantsirik eskaintzen jatorrizko informazioari; informazioa eskuratzeko erraztasun handiagoa izango dugu, kontsultak azkarrago egin ahal izango ditugu… besterik ez.

“Mashup“en kultura geroz eta garrantzia gehiago hartzen ari den fenomeno bat da. Musika munduan aspalditik ezagutzen den fenomenoa da (hip-hop eta musika elektronikoan aspalditik ari dira abesti berriak ekoizten teknika honetan oinarrituta), bideogintzan ere poliki-poliki hedatuz doan mugimendu bat ageri da eta web aplikazio eta informazio digitalaren esparruan, duela gutxitik hona “mashup”en adibide interesgarriak ezagutu ditugu. Azken hauen garapenean garrantzia berezia izan dute bi eragile nagusiek: alde batetik, sarean ipinitako eduki libreen hazkundea eta, bestetik, hainbat web aplikazioen APIen zabalkuntza. Nire harridurarako, oso gutxik jabetu dira oraindik elementu hauen konbinazioak irakaskuntzan eduki dezaketen baliagarritasunaz. Tamalez, eduki itxien eta jabetza pribatua duten aplikazioen ekoizpen lanetan dihardute erakunde eta argitaletxe askok oraindik. “Mirame pero no me toques” (”mirame pero no me reutilices” esan beharko nuke agian) filosofiari jarraituz, edukien berrerabilpena galarazten duten produktu hauek, kontsulta soilerako erabil daitezkeen material sinpleak bihurtzen dira. Garai bateko entziklopedia erraldoiek euren edukiak poliki-poliki denon esku ipintzen ari diren bitartean, batzuei oraindik kostatzen zaie, gauzak aldatzen ari direla jabetzea.

Dena den, gatozen harira. Artikulu honen asmoa, eduki libreak eta web aplikazioak konbinatuz, XXI. mendeko irakaskuntza eredu berri batean, erabil daitezkeen “mashup” batzuen adibideak ematea da. Esan beharra dago “mashup” hauek sortzea ez dela gauza sinplea, teknikoki hainbat tresna ondo menperatzea eskatzen du. Baina horrelako jarduerak orokortzen joateko, denbora besterik ez da behar. Ziur nago, epe laburrean geroz eta errazagoak izango direla irakasleok esku artean izango ditugun mota hauetako tresnak, geroz eta errazagoa egingo zaigula elementu hauek konbinatuz jarduera berriak diseinatzea. Azken finean, denbora kontua besterik ez da.

1. Flying through the Crusaders: jarduera honen bitartez Erdi Aroko Gurutzadek egindako ibilbideak hegan jarraitu ahal izango ditugu Google Earth erabiliz, etapa bakoitzean egindako distantzien balioak automatikoki lortuko direlarik. Jarduera honetan Wikipediatik ateratako mapa bat erabiltzen da abiapuntu bezala. Google Maps, Google Earth eta Google Spreadsheet (edota Calc) erabiliz ekoizten da jarduera osoa. Emaitza benetaan interesgarria da. Jarduera hau gure tesuingurura ekartzea ez litzateke zaila izan beharko; nahikoa litzateke Gurutzaden ibilbideen ordez antzeko beste informazio batetik abiatzea.
2. Largest United Kingdom settlements by population: jarduera honetan Wikipedian dagoen Erresuma Batuko biztanle gehien duten hirien taula erabiltzen da erreferentzi bezala. Google Spreadsheet, Yahoo Pipes! (ikaragarria tresna honekin egin daitekeena), Yahoo Maps (Google Maps ere erabil daiteke) eta Google Earth erabiliz, Erresuma batuko hiri nagusiak bisita daitezke hauen populazioa automatikoki azaltzen delarik puntu bakoitzaren deskribapenean. Eta antzeko zer edo zer egingo bagenu Goierriko herriekin?
3. Gone Google: Google tresnak konbinatuz aurrekoen antzeko zortzi adibide desberdina. Jarduera bakoitzak bere podcast propioa dauka prozedura azalduz eta pdf batean, jarduera egiteko prozedurak azaltzen dira. Aurrekoak baino adibide sinpleagoak diren arren, imajinazio piskatekin zenbat gauza interesgarri ekoiztu daitezkeen ulertzeko nahikoak dira.

Amaitzeko, nahiz eta aurreko “mashup”-en filosofiatik zerbait urrundu, hementxe uzten dizuet Geografiako klaseetan erabil daitekeen beste baliabide interesgarri bi:

• IBGE·Paises@: munduko estatu guztien inguruko informazio sakon eta zabala topatuko duzue Brasilen egindako gune honetan. Populazioa, indikatzaile sozialak, ekonomia, komunikazio eta ingurugiroarekin zerikusia duen informazioa dago bertan kontsultagai.
• SHOW/WORLD: munduko oinarrizko mapa batetik abiatuz, estatuen tamaina automatikoki aldatzen du aukeratutako arlo konkretu batean estatu bakoitzak adierazten dituen balioen arabera. Oso leku berezi eta interesgarria. Mapa mota bakoitza nahi dugun webgunean “enbotatzeko” beharrezkoa den kodea eskaintzen du gainera.

Ikterook uztaila hasiera gogorra izan dugula aipatu zuen aurrekoan Jolausek. Halaxe izan da, bai; halere, nekea ez da urrutitik ere iritsi jaso dugun betetze mailara. Ez da erraza ordu gutxi batzuetan barruan daramagun pasio guztia askatzea, web 2.0 zer den ia ez dakienari jario-irakurle, marka-gune sozial, blog, wiki, webquest eta horrelakoez hitz egitea, baina, besterik ez bada, hortik zehar zer dagoen jabetzeko baliagarria gertatu bada, gu, pozik!

Badakigu, dena den, zein garrantzitsua den ikusi eta ikasitako hori praktikara lehenbailehen eramatea. Zenbat ikastaro ez ditugu ahaztu jasotako apunteak etxean utzi orduko? Abian jartzeko urrats horretan pixka bat lagundu nahian, hementxe dituzue ikastaro horietan azaldutako hainbat aplikazioren tutorialak: Google Reader eta Del.icio.us. Ez dago esan beharrik, ikastaroetara joan ez eta mundu honetan interesa duen edonoren autoikaskuntzarako ere baliagarriak izan daitezkeela.

Bi tutorialak Scribden:

• Google Reader
• Del.icio.us

Moodle-ren euskal komunitatearen aurrerapausoak begibistakoak dira:

* Moodle-ren euskaratzea aurrera doa erritmo onean.
* Azken bertsioko hizkuntza-fitxategiak ere bero-bero eskaintzen dizkigute Santurtziko Udal Euskaltegiko Abel eta Pedro lagunek.
* Horiei esker ere Moodle Doc-ak euskaraz dauzkagu gero eta neurri handiago batean.
* Ikasleentzako Moodle ikastaroa eta Moodle-ren ezaugarriei buruzkoa ere euskaraz badaude.
* Ikastaroak sortzeko eta dohainik erabiltzeko Hezi Top dago.

Hala ere, eskulibururik euskaraz ez genuenez, lan horri ekitea erabaki genuen. Gainera lanaren abiapuntua eginda zegoen, Moodle Doc-etan material ona bazegoelako. Material hori egokituz, kapitulu berri batzuk sortuz eta irudi pilo bat erantsiz eskuliburua honez gero Moodle komunitateari eskaintzeko moduan gaude.
325 orriak errebisatzeko denbora-faltagatik akats batzuk egongo badira ere, komunitateari eskuliburua lehenbailehen eskaintzea merezi duela uste dugu.
Hona hemen kapituluen izenburuak:

1. MOODLE PLATAFORMAREN AURKEZPENA ETA OINARRIZKO EGITURA
2. IKASTAROA SORTZEA ETA IKASLEAK MATRIKULATZEA
3. BALIABIDEAK
4. JARDUERAK
5. MODULU EZ-ESTANDARRAK
6. BLOKEAK
7. IKASLEEN JARRAIPENA ETA EBALUAZIOA
8. IKASTARO BIRTUALA ERAIKI AURRETIK

Hori dena abiapuntua besterik ez da, jendea iradokizunak egiten, kapituluak eransten eta bertsio berrietarako egokitzen animatzeak poztuko gintuzke. Horretarako mezuak info@axular.ikastola.net emailera bidal ditzakezue.
Eskuliburua helbide honetan aurkituko duzue: http://www.axular.org/eskuliburua/Moodle_eskuliburua.pdf. Hori bai, ia 30 MBeko fitxategia denez, behera kargatzeko pazientzia izan!
Bejondeizuela!

Atzo, nire jarioak irakurtzen ari nintzenean, Alzado.org-eko artikulu honetara iritsi nintzen. Artikulua Josep Casanovasek (blogaren laguntzailea) eta bere emazteak sinatzen dute.

Guk, iazko Guraso Eskolan, gurasoek eskatuta, gai hori jorratu nahi izan genuen, baina, azkenean, ez genuen lortu gaia ikuspegi errealista batetik azalduko zuen inor. Arantza hori gelditu zitzaigun, baita aurtengo ikasturtean konpontzeko asmoa ere. Nolanahi ere, hori guztia zehazten eta lotzen dugun bitartean, irakurritako artikulua euskaratzea erabaki dut. Bertan, guraso horiek euren seme-alabekin bizi izan dutena guztiokin partekatzen dute. Aldi berean, hainbat jarraibide proposatzen digute. Ea zuentzat baliagarria den.

Behatu eta ikasi

Gure seme-alaben garapen pertsonala nola gauzatzen den behatzea gauza zoragarria da eta, ordenagailuen alorrean, beraiengandik ikasteko aukera paregabea ematen digu. Zalantzarik gabe, guk erakutsi diezaiekeguna baino gehiago ikasiko dugu.

Baina, seme-alabengandik ikasteak joko eta ordenagailuen inguruan dugun hainbat aurreiritzi atzean uztea eskatzen du; umeen benetako lana jokatzea eta esperimentatzea baita, eta hori helduon edozein jardun bezain errespetagarria da.

Umeek ordenagailuaz ezer gutxi dakite

Nahiz eta ordenagailua gure seme-alaben eguneroko bizitzan ohiko tresna bilakatu den, erabiltzaile hutsak besterik ez dira. Hori dela eta, gure etxean sartzen diren aparatu guztien konfigurazioa, konponketa, zabalkuntza, babesa, kudeaketa… gure ardura da.

Jendeak kontrakoa pentsatzen duen arren, gaur egungo umeak ez dira informatikari adituak, erabiltzaileak besterik ez dira, onak edo txarrak, baina erabiltzaileak besterik ez. Etxean ordenagailua duten umeek ordenagailuaz dakitena guk, gure haurtzaroan, telebistaz edo estereoaz genekienarekin pareka daiteke, hau da, ezertxo ere ez; erabiltzen dakite eta kitto.

Umeek beti OK klikatzen dute

Umeek ez dute pazientziarik. Zerbait nahi dutenean, berehala nahi dute. Ez da harritzekoa, beraz, umeek beti OK botoia sakatzea aurrera jarraitu ahal izateko. Gainera, pantailan azaltzen diren mezu horiek ulertezinak egiten zaizkie eta, kasu gehienetan, OK botoia zuzena dela barneratu dute.

Jokabide horrekin, desegokiak diren edukietara iristeko arriskuan jartzen dira eta gure etxeko sistema informatikoaren segurtasuna arriskuan jartzen dute. Hori saihesteko, gure etxean, gisa horretako mezu bat azaltzen zaien bakoitzean guri abisatzeko eskatuko diegu.

Umeek dena instalatzen dute

Oso ohikoa da umeak edozein programa edo joko instalatzen saiatzea, batez ere, beste lagunek baldin badute. “Besteek badute, nik zergatik ez?” euren betiko leloa bilakatzen da. Gehienetan, lagun batek uzten die eta eskolatik itzultzean, instalatzen saiatzen dira.

Arriskuak, arestian aipatutakoen antzekoak dira; horregatik, komenigarria da ezer instalatu aurretik gurekin kontsultatzea.

Umeek espazio guztia jaten dute

Duela urte pare bat 150 Gb-eko disko gogorra erosi nuen. Bi urterako izango nuela pentsatu nuen. Oker nengoen: lau hilabete baino ez zuen iraun. Erruduna, ahal izango balu, Internet osoa disko gogorrean izango lukeen nire seme bat izan zen. Egia esan, bera da etxean daukagun sistema informatikoari etekin gehien ateratzen diona eta ez genion inongo zigorrik ezarri.

Gauza guztiak gordetzeko ohitura horrek familiako gainontzeko kideentzat zuen eragina azaldu genion eta guztion artean adostutako irtenbide bat onartu genuen: 50Gb eskaini genizkion partizio batean eta gainontzeko 100 Gb gainontzekoentzat gelditu ziren, ez baikenuen gehiago behar.

Sistema honek oso ongi funtzionatu du eta oso baliagarria gertatu zaio bere espazioa kudeatzen ikasteko.

Messenger-en agurtzea amaiezina den “minutu bat” bihurtzen da

Nerabezarora iristen direnean, seme-alabei une oro lagunekin harremanetan egoteko beharra iristen zaie. Talde bateko partaide direla sentitzen dute eta adin horretako aldaketak ongi eramaten laguntzen die.

Afaria guztiok partekatzeko une bat bezala izendatuta daukagu gure etxean. Denok lagundu behar dugu mahaia prestatzen eta guztiok batera afaltzen dugu. Ordua iristean, modu argi eta ozen batez “mahaia prestatzera” esaten diegu. Messenger-en konektatuta daudenak gorrak bihurtzen dira eta katalepsian daudela dirudi. Ez dugu amore ematen eta “mahaia prestatzera” errepikatzen dugu. Une horretan, euren lozorrotik esnatu eta “agurtzen ari naiz, minutu bat” esaten dute. Minutu hori amaiezina egiten da.

Gisa honetako egoerek seme-alabekin familiako beste kideekiko errespetuaz, ardurak hartzeaz, norberaren denbora antolatzeaz… hitz egiteko aukera ematen digute.

Inprimatzea dohain da

Nerabeak eta gazteak lehenak dira ingurunearekiko errespetua aldarrikatzen eta, askotan, jarrera ekologista erradikalena azaltzen dute. Horregatik, harrigarria da ikustea nola agortzen dituzten folioak eta dagokien tinta kopurua eskolako ez dakit zer motako lanerako frogak egiten.

Umeak eta nerabeak ez dira jabetzen euren ekintzek ingurugiroan eta ekonomian duten eraginaz. Eurentzat, tinta, papera, CDak, bateriak eta, oro har, suntsikor guztiak etxean dauden objektuak besterik ez dira.

Gurasoon esku dago, adibidea emanez, euren erabakien ondorioaz oharraraztea eta, aldi berean, euren kontsumoa murriztuz, etxeko ekonomia eta gure planetaren osasuna zaintzen lagundu dezaketela ikusaraztea.

Interneten, errealitatea eta fikzioa bereiztea ez da erraza izaten

Arratsalde batean, etxeko egongelan irakurtzen ari nintzela, nire alaba gazteena barrez lehertzen ari zen Youtubeko bideo bat zela eta. Barre pixka egiteko asmotan hurbildu nintzenean, ohartu nintzen bideoan benetako istripuak azaltzen zirela. Istripu horietan jendeak benetako mina hartu zuela ba ote zekien galdetu nionean, oso garbi ez zeukala konturatu nintzen.

Telebistan programazio bat dago eta gurasook zer ikusi eta zer ez erabakitzeko ahalmena daukagu. Interneten horrek ez du funtzionatzen: Youtuben, adibide bat jartzearren, denetik aurki dezakegu. Fikzioa eta errealitatea kanal batean nahasten dira eta adin batzuetan hori bereiztea ez da gauza xamurra.

Horregatik, oso garrantzitsua da topa ditzaketen edukiaz eta hauek bultzatzen dituzten baloreaz gure seme-alabekin hitz egitea.

Babestu edo gehiegi babestu?

Internet eta seme-alabaz hitz egitean, saihestezina da guraso guztioi kezkatzen gaituen gai batez ez hitz egitea. Nola babestu gure seme-alabak desegokiak diren edukiengandik eta indarkeria, pornografia eta pedofiliarekin loturiko kanpoko erasoengandik? Guk baino askoz ere gehiago dakitenak badaude eta honako gune hauek bisitatzea aholkatzen dizuegu:www.protegeles.com, chaval.red.es eta www.asociacion-acpi.org.

Gurasook tresnak eskaini behar dizkiegu gure seme-alabei euren gaitasunak gara ditzaten eta hauek estimulatu. Ordenagailua horietako bat da. Euren jakin-minak jolasaren bidez esperimentatzera daramatza eta hori kalte larriengandik babestuko dituen testuinguru seguru batean egin behar dute.

Gure seme-alabei mugitzeko askatasuna ematen badiegu ere parke publiko batean jolasten ari direnean, jarraibide batzuk ere eman ohi dizkiegu, mugak jartzen dizkiegu, adi egoten gara eta sartu egiten gara arrisku baten aurrean daudela sumatzen dugunean. Berdin-berdin jokatu beharko dugu gure seme-alabak Internetera konektatzen direnean: zer eta norekin egoten diren jakin behar dugu, beraz, hainbat muga eta arau jarri beharko ditugu muturreko jokabideak saihestuz; alde batetik, izutu gabe eta, bestetik, gehiegizko babesa eman gabe.

Arauak eta mugak Interneten

Hauek dira guretzat baliagarriak izan diren arauak:

• Inork ez du ordenagailurik izango bere logelan. Ordenagailuak beti partekatutako eremuetan jarriko ditugu, hala nola, egongelan.
• Seme-alaba bakoitzaren adinaren arabera, konexio ordutegi bat bete beharko da.
• Etxerako lanek eta beste eginbeharrek lehentasuna izango dute txata eta horrelakoen aurrean.
• Afaria deskonektatzeko eta biltzeko une bat da.
• Interneten, sekula ez dute datu pertsonalik emango.
• Inoiz ez dute ezezagun batekin hitzordu bat adostuko.
• Susmagarria egiten zaien edozein proposamenaren berri eman beharko digute.

Nola jakin zer egiten duten eta norekin

Ordenagailua etxeko eremu partekatu batean kokatzen badugu, nahiko erraza da.

Aholku batzuk:

• Mesenger-eko kontaktuen irudiak aitzakia polita izan daitezke elkarrizketa bati hasiera emateko. Gisa honetako galderak egin daitezke: Norena da irudi barregarri hori?, Ez dut ezagutzen, eskolakoa da?
• Euren emozioak irribarrez, ozenki hitz eginez edo tekleo frenetiko batez adierazten dituztenean, une egokia da eurengana hurbiltzeko eta galderak egiteko.
• Messenger, Myspace edo Youtube bezalako aplikazio eta zerbitzuen funtzionamendua ezagutzen ez baduzu, ikasi. Jakin-mina azaldu, seme-alabei erakusteko eskatu, alta eman probak egitearren besterik ez bada ere. Errazagoa egingo zaizu zure seme-alabekin horretaz hitz egitea eta kontaktatzea.
• Kuriositatea azaldu, saiatu euren mundu soziala eta komunikatiboa ulertzen. Bloga, fotologa edo antzekorik badu, sar zaitez, baina ez espioiarena egiteko, partekatzeko baizik. Zure jakin-mina azaldu eta beraiengandik ikasi.

Gure ordenagailuak nola babestu gure seme-alaben ekintzengandik

Nire alaba zaharrenak hiru urte zituela nire Apple Macintosh SEaren aurrean utzi nuen. Marrazkiak egiteko KidPix izeneko programa bat instalatuta nuen eta horrekin izugarri ondo pasatzen zuen. Normalean baino lasaiago zegoen, isilik. Bere marrazkietan murgilduta zegoelakoan, lasai utzi nuen. Baina isiltasun hura ez zen normala eta bere marrazkiak ikusteko asmoz hurbildu nintzaion.

Mac-en pantaila begiratu eta, hura ezustekoa hartu nuena! Nire Mac harren pantailan ez zegoen ezertxo ere. Ia karpeta guztiak desagertuta zeuden. Bera konturatu zen objektuak desagertzen zirela karpeta batera eramaterakoan eta marrazkiak egitea baino atseginagoa egin zitzaion.

Zorionez, susto bat besterik ez zen izan, karpeta guztiak beste batean sartuta baitzeuden. Hortxe ohartu nintzen umeek, inozentziaz beteriko izaki zoragarri horiek, buruhauste bat baino gehiago eman dezaketela ordenagailua erabiltzean. Guk prebentzio neurriren bat hartzea aholkatzen dizuegu, adibidez, guk etxean hartu ditugunak:

Erabiltzaile bat sortu bakoitzarentzat

• Norberak bere mahaigaina pertsonala izango du, bere konfigurazioa, bere karpetak eta fitxategiak…
• Nabegatzailearen historiala erabiltzaile bakoitzarentzat ezberdina izango da, berrikusteko aukera emango dizu behar izanez gero.
• Norberak “Nire dokumentuak” izeneko karpeta izango du eta erabiltzaileen fitxategiak ez dira nahastuko.

Erabiltzaileen baimenak

• Erabiltzaileek ez dute pasahitzik izango edo, izanez gero, gurasook ezagutu beharko dugu; bestela, ezinezkoa izango da ordenagailuaren kontrola izatea beharrezkoa denean.
• Administratzailearen profila eman edo ez erabaki beharko duzu. Administratzailearen profila izan ezean, ezin izango dute programarik instalatu; dena den, horrekin euren autonomia ordenagailuaren erabilerara mugatuko duzu
• Ordenagailu bat baino gehiago baldin baduzu, gorde bat non gurasoek bakarrik izango duten administratzaileen profila. Honek ordenagailu bat beti kontrolpean izango dugula ziurtatuko digu.

Segurtasun kopiak egin

• Datuen segurtasun kopiak egin. Nire etxean denek dakite “Nire dokumentuak” karpeten segurtasun kopia egiten dugula, ez besteena.
• Kopia inkrementalak egiten uzten duen programa bat erabil ezazu. Guk kopia integrala urtean behin egiten dugu, gainontzeko guztiak inkrementalak.
• Segurtasun kopiak gordetzeko, praktikoena kanpoko disko bat erabiltzea da. Honela, edozein fitxategi edozein ordenagailuan berreskuratu ahal izango dugu.

Antibirusa, firewall eta antiespioiak

Zure antibirusa beti eguneratuta mantendu, sistema eragilearen FireWall-a aktibatu edo beste bat instalatu eta, tarteka, programa antiespioia pasatu

Gure sistema errebisatzeko modu sinpleak

Instalatutako azken programak errebisatu

Ezagutzen ez duzun programaren bat instalatuta ikusten baduzu, Google-en sartu eta egiaztatu zertarako den.

Errebisio mota hori eginez, euren interesak ezagutzeaz gain, kaltegarriak izan daitezkeen programak desinstalatu ahal izango ditugu, beraiekin hitz egin eta gero eta arrazoiak eman ondoren.

Diskoaren espazio librea berrikusi

Ariketa sinple honekin, operazioen hazkuntza normala duen edo ez jakingo dugu. Hazkunde handiegia bada, baten bat gauzak jaisten ari dela adieraziko digu.

Jaisten ari denaren berri izan

Errebisio hau beharrezkoa da gure ordenagailuan zein motako edukiak egongo diren jakiteko, konexioaren zabalera bermatzeko eta diskoaren espazioa kontrolatzeko.

Konklusioak

Ordenagailua gure seme-alaben garapen intelektuala eta euren gaitasunerako baliabide ezin hobea izateaz gain, aprendizaia kolaboratiboa jorratzeko aukera pilo bat ematen digu. Aholku hauen bitartez, gure seme-alabek jolasteko eta esperimentatzeko testuinguru seguru bat lor dezakegu

Hirugarrena, oraingoz, diot ez baitut uste, irakasleek azaldutako jarrera eta jakin-mina ikusita, azkena izango denik. Aurten, Jolausek azaldu zuen bezala eta Seik idatzi zigun lez, hiru ikastaro antolatu genituen gure lankideen eskaerari erantzun nahian. Niri hirugarrena, Web 2.0 eta Blogak izeneko ikastaroa, gidatzea egokitu zitzaidan eta bost saio burutu ondoren, bihar amaituko dugu.

Ikastaro honen hasieran, Web 2.0ari buruzko sarreratxo bat egin ondoren, RSS jarioa eta Jario-irakurleak edo agregatzaileak jorratu genituen, Bloglines izan zen sakontasunez azaldu genuena. Batzuentzat gai hau arrotza bazen ere, orain pozgarria egiten zait hauetako batuk euren jarioak irakurtzen ikustea. Jarraian, Social Bookmarking eta Folksonomiak landu genituen eta del.icio.us-i egundoko “errepasoa” eman genion. Jarraian, Digg, Technorati, Zabaldu… bezalako guneak ezagutu eta erabili genituen. Azkenik, blogen lanketa hasi genuen eta blogen ezaugarriak aztertu ondoren, sortzeari ekin genion. Wordpress-en oinarritutako blogak sortu dituzte eta praktika ugari egiten ari dira. Bihar, azken lanketa horri amaiera emango diogu eta, ondoren, baliabide hauek ikaskuntza-irakaskuntza prozesuari nola eragiten dioten edo nola eragin diezaioketen aztertuko dugu.

Ikus dezakezuenez, ikastaro honen lehen zatian, berebiziko garrantzia eman nahi izan diogu informazioaren kudeaketari, hots, informazioa lortzeko, gordetzeko eta partekatzeko bide berri horiei. Hori ez da kasualitatearen ondorioz gertatutakoa, baizik eta nahita planifikatutako zerbait. Izan ere, gure iritziz, funtsezkoa da edozein irakaslearentzat baliabide eraginkorrak ezagutu eta erabiltzea bere eguneroko jardunean. Guretzat, irakasle guztion kezka izan beharko litzateke informazio iturri egokiak eskuratzeko eta kudeatzeko tresna eraginkorrak menperatzea eta, hori dela eta, atal horri berebiziko garrantzia eman nahi izan diogu. Zenbat aldiz entzun ditugu irakasleen kexak bilaketak egiten orduak igaro eta gauza interesgarriak lortu gabe amaitu ondoren?

Bestalde, blogen lanketari dagokionez, arlo mekanikoari baino, garrantzia beste atal bati eman diogu: edukiak sortzeari eta partekatzeari, hain zuzen ere. Gure iritziz, ez dugu ezer egiten gure ikastolako irakasleak tresna hauen erabiltze hutsarekin gelditzen badira, erabilera horri balio erantsi bat eman nahi diogu irakasleen jarrera aktiboa indartuz eta sustatuz. Blogosferan arnasten den partekatze kultura helarazi nahi izan diegu, etorkizunean, eduki sortzaileak bihur daitezen. Konbentzituta nago, hein handi batean, lortzen ari garela eta berandu baino lehen, gure taldera ale berriak gehitzen joango direla.

Denbora izango dugu, dena amaitutakoan eta perspektiba daukagunean, balorazioa egiteko eta, gauzak espero bezala ateraz gero, fruituak biltzen hasteko.

Ikastaroan erabilitako aurkezpen bat azpian ikus dezakezue

Gune honetan, behin baino gehiagotan hitz egin dugu PHPWebquest aplikazioari buruz (1, 2) eta ez dut ezer berririk esango webquestak sortzeko gustura erabiltzen dugun tresna dela aitortzen badut.

PHPWebquest Antonio Tempranok diseinatutako aplikazioa da. Antoniori esker bikoitzak eman beharrean gaude; alde batetik, iaz berarekin harremanetan jarri eta euskaratzea proposatu genionean, jarrera ezin hobea azaldu zuelako eta, bestetik, gune bat ere eskaini zigulako euskarazko PHPWebquestak kokatu ahal izateko. Ordainetan, orri nagusian jartzeko bi tutorial prestatuko nituela agindu nion (euskaraz eta gaztelaniaz).

Gauzak horrela, hemen eta euskaljakintzan uzten dut euskarazko bertsioa -bestea berari bidaliko diot- tresna interesgarri hau erabiliz, webquest-en bat sortu nahi duenarentzat. Gogoan ditut, batez ere, gure ikastolako irakasleak; izan ere, duela oso gutxi, beste hainbat baliabideren artean, hauxe erakutsi baikenien eta, agian, lagungarri gerta dakieke martxan jartzerakoan sortu ohi diren oztopoei aurre egiteko.

Azken egun hauetan ikastolako irakasle bulegoetan zehar bueltatxo batzuk eman ditut eta isil-isilik, hitzik esan gabe, irakasleok ordenadore aurrean ditugun lan ohiturak aztertzen aritu naiz. Lehen inpresio batean esango nuke irakasleok bulegoan ordenadoreari ematen diogun erabilera, batez ere, honetan laburtzen dela: eguneroko posta elektronikoaren kontsulta, material propioaren ekoizpena eta, batez ere, informazio bilaketa. Etapa eta irakasle ezberdinen artean desberdintasunak egon arren, atentzioa eman zidan irakasleek, bilatzen ari diren informazioarekin jo arte, zenbat denbora behar izaten zuten. Askok Googlera jo, hitz klabeak idatzi eta lortutako helbide zerrendan banaka-banaka klik eginez, Googlek bueltatutako helbideetan zerbait interesgarria bilatzeari ekiten diote. Bilaketa baten aurrean, minutuak eta minutuak pasatu dituen irakaslea ere ikusi izan dut.

Honen inguruan irakasleekin hitz eginez, jarrera desberdin asko ikusten ditut: alde batetik, material propioa sortzerakoan, informazio bila internetera jotzen dutenean, denbora galtzearen sentsazioa dutenak topatu ditut eta, bestalde, bestelako tresna hobeagoak ezagutu ezean Googlekin jarraitzen dutenak nahiz eta bilaketei ateratako etekina ez izan espero zitekeena.

Ikasleen kasuan, berriz, aurkako joera ikusten dut. Ikastolatik bidalitako etxerako lanak gauzatzeko internetera informazioa bila jo behar dutenean , lehentasun nagusiena ahalik eta denbora gutxien igarotzea da. Hori dela eta, Googlek emandako emaitzetan batere erreparatu gabe, lortutako bizpahiru esteketako informazioa pilatu (edota, guri gertatu zaigun bezala, orri osoa zuzenean Babelfish-ekin itzuli eta zuzenean irakasleari pasatu) eta, inongo kriteriorik gabe, askotan irakurri ere egin ez duten lantxoa prestatzen dute.

Garbi daukat, kasu batean zein bestean, bilaketa eraginkorragoak egiteko Googlen erabileraren inguruko ohar batzuk ikasle eta irakasleei zabaltzea komenigarria izango litzatekeela. Halere, ezin da ukatu gaur egungo webean eman den aldaketa nagusiena informazioaren hedatzearena izan dela: askotan esan dugu web 2.0 delakoak “informazioaren demokratizazioa” ekarri duela eta gaur egun sekulan baino ezagutza gehiago dagoela sarean konpartitzeko. Kontua da, garai bateko “atari tematikoak” informazio gune erraldoi eta zentralizatuak ziren bezala, gaurko World Wide Webean mikroinformazioa da nagusi eta hau sarean erabat sakabanatuta agertzen da. Hori dela eta, modu eraginkorrean informazioa bilatu, antolatu eta kudeatu nahi badugu beharrezkoak dira Google bezalako tresnaz gain, bestelako baliabide berriak ere.

Tresna hauek blogen munduan gabiltzanontzat oso ezagunak diren arren, oraindik arrotzak suertatzen dira irakasle eta ikasle gehienentzat. Konkretuki edukien sindikazio, “social bookmarking”-a eta blog bilatzaileetaz ari naiz, gure artean hain ezagunak diren Bloglines, Del.icio.us eta Technorati bezalako tresnetaz, alegia. Geroz eta garbiagoa daukat gure irakasle eta ikasleek tresna hauen erabileraren inguruko oinarrizko gaitasunak lortu behar dituztela informazio esanguratsua modu erraz eta azkarrean lortu nahi bada.

IKTerook egon garen hitzaldi eta bilera guztietan garbi uzten dugu beti gure esperientzia: tresna hauek erabiltzen hasi ginenetik gure ikasgaietarako behar dugun informazioa era errazago batean lortzeaz gain, tresna hauekin jaso dugun autoformazioak ez du preziorik. Orain arteko ibilbide labur honetan pozik gaude internetek eskaini digun formazioarekin. Ezin genuen imaginatu duela urtebete hain epe laburrean Bloglines, Del.icio.us eta Technorati bezalako tresnekin hainbeste ikasiko genuenik. Beraz, gure esperientzia hain positiboa izan bada, zergatik ez beste irakasle eta ikasle guztiei zabaldu?.

Hori da, hain zuzen, artikulu hau idaztera bultzatu nauena: aurrean aipatutako tresna horien erabileraren inguruko oinarrizko nozioak zabaldu nahiko nituzke, beti ere, erabiltzaile arrunt baten ikuspegitik, maila tekniko altuko datuak alde batera utziz. Ondorengo jarraibidea irakurrita, zerbitzu hauen oinarrizko erabilera azaldu nahi dut. Beti aipatzen dugu tresna hauen berezitasunetako bat (dohainekoak izateaz gain, noski) oso erabilterrazak direla baina badakigu horrelakoetan beti izaten ditugula hainbat errezelo edo bildur probatzen hasterakoan. Ea hemen eskaintzen dizuegun laguntzatxoarekin gai zareten, ikasle eta irakasleok, zerbitzu hauek erabiltzen hasteko.

Lehen zatian edukien sindikazio eta feed irakurgailuen inguruko informazio orokorra irakurri ahal izango duzue eta amaieran, flashean egindako tutorial txiki bat ikusi ahal izango duzue. Zuen ekarpenetara irekiak gaude

Gaur Bloglines izango da gure protagonista nagusia eta ondorengo asteetan besteekin jarraituko dut